Το εξώφυλλο της αγγλικής έκδοσης, που τυπώθηκε στη Σιγκαπούρη
‘Οπως έχω πολλές φορές πει, αυτό εδώ το μπλογκ έχει φανατικούς φίλους, που όχι μόνο μας διαβάζουν αλλά μας “τροφοδοτούν” με πληροφορίες, όταν εμείς, λόγω φόρτου εργασίας, καθυστερούμε να επιστρέψουμε στην Πόλη για να σου φέρουμε νέο υλικό. Ενας από τους ακούραστους … “συνεργάτες” μας, πλέον, είναι και ο εξ Αθηνών ορμώμενος Γιώργος Τσολάκης. Ο Γιώργος με είχε ενημερώσει και για την κυκλοφορία του εκπληκτικού άλμπουμ “Constantinople through the Lens of Achilles Samandji and Eugene Dalleggio”, για το οποίο έκανα πρόσφατα ανάρτηση εδώ…
Ο Γιώργος, όμως, δεν αρκέστηκε σε αυτό: επειδή δεν βρήκε, σε κάποιο από τα μεγάλα διεθνή βιβλιοπωλεία των Αθηνών, το φωτογραφικό άλμπουμ “Ara Güler’s Istanbul” των εκδόσεων “Thames and Hudson” (Συγγραφέας: Ara Güler, Πρόλογος: Orhan Pamuk, Διεθνής κωδικός: ISBN 9780500543863, Διαστάσεις: 28.00 x 21.40 cm, Σκληρό εξώφυλλο, 184pp, 153 φωτογραφίες, 0 έγχρωμες, Α’ έκδοση: 2009, Τιμή: £32.00), με τις καταπληκτικές φωτογραφίες της Πόλης από τον Αρα Γκιουλέρ, “άρπαξε” την ιδέα που έριξα για το Amazon και, το τέρας, παρήγγειλε το βιβλίο. Για να μην μένεις παραπονεμένος, μου έστειλε κάποιες από τις φωτογραφίες που περιέχονται σε αυτό, διατηρώντας τους τίτλους του πρωτοτύπου. Επίσης, έστειλε μεταφρασμένα αποσπάσματα από τον πρόλογο του Ορχάν Παμούκ (από την αγγλική φυσικά, γιατί, αν και μαθαίνει την τουρκική, όπως και εγώ, η γλώσσα αυτή, ως συγκολλητική, είναι τόσο δύσκολη, που μάλλον θα κάνουμε καιρό να την μιλήσουμε με άνεση!). Απόλαυσε τη μετάφραση του Γιώργου, ο οποίος, αν και δεν είναι φιλόλογος, νομίζω ότι απέδωσε εξαιρετικά τα όσα γράφει στην αγγλική ο διάσημος τούρκος συγγραφέας:
«Η Ισταμπούλ του Ara Güler είναι η δική μου Ισταμπούλ, η πόλη όπου ζω, η πόλη που γνωρίζω και νομίζω ότι γνωρίζω, η πόλη που αντιλαμβάνομαι ως έναν κόσμο και ως ένα αδιαίρετο μέρος του εαυτού μου…. Γνώρισα πραγματικά τον Ara Güler ως άνθρωπο, όταν ξεκίνησα στο αρχείο του το 2003 την έρευνά μου για το βιβλίο μου ‘Istanbul’. Το εν λόγω αρχείο βρίσκεται στο Galatasaray, στο κέντρο του Beyoğlu, σε ένα τριώροφο σπίτι που κληρονόμησε από τον πατέρα του, έναν Αρμένη φαρμακοποιό. Ο Güler έχει πλέον μεταμορφώσει το οίκημα, το οποίο επί πολλά χρόνια χρησιμοποιούσε ως στούντιο, σε ένα απλό μουσείο, στο δε αρχείο του περιλαμβάνονται περί τις 800 χιλιάδες φωτογραφίες – εντυπωσιακός αριθμός. Αυτό που αναζητούσα για το βιβλίο μου δεν ήταν οι διάσημες φωτογραφίες του Güler, που άλλωστε εύκολα τις αναγνωρίζει κάποιος: με ενδιέφεραν εκείνες οι σκηνές από παράδρομους και σοκάκια που θα αντανακλούσαν τη μελαγχολία (hüzün) των περιγραφών μου καθώς και την ασπρόμαυρη διάθεση των παιδικών μου χρόνων. Αν και ήξερα ότι στον Güler δεν άρεσαν οι καθαρές, αποστειρωμένες εικόνες της τουριστικής Ισταμπούλ, δεν φανταζόμουν ποτέ ότι στο αρχείο του θα έβρισκα τόσες πολλές φωτογραφίες του είδους που ενδιέφερε εμένα. Η πελώρια, εγκυκλοπαιδική συλλογή του Güler συνιστά μια οπτική καταγραφή της τελευταίας 50ετίας, και είναι ευθύνη όλων μας να διασφαλίσουμε τη διαφύλαξή της … Σαν να έλεγαν τούτες οι εικόνες ότι «Ναι, η Πόλη έχει αμέτρητες ομορφιές, αλλά προτεραιότητα έχουν οι άνθρωποι». Όταν ο Ara Güler μας παρουσιάζει μια όψη της πόλης, αυτό που μας αγγίζει ή μας παρασύρει συναισθηματικά είναι οι άνθρωποι μέσα στην κάθε εικόνα. Ενταγμένοι μέσα σε σκηνικά της πόλης που κόβουν την ανάσα, οι άνθρωποι αυτοί δείχνουν πιο εύθραυστοι από ποτέ. Όταν πλαισιώνονται από τα σημαντικά οθωμανικά μνημεία, τα τεμένη, τα σύγχρονα πλήθη της γέφυρας του Γαλατά, τα αμερικανικά αυτοκίνητα και τα παρόμοια, νοιώθουμε την αγωνία και την μελαγχολία των φτωχών όλο και πιο διαπεραστικές, σκληρές. Κάποτε, βέβαια, το hüzün που αναδύεται από εκείνη την όψη της πόλης αντιφάσκει με τη δύναμη και την ενέργεια της εργατούπολης – με την πρωινή εργατιά να σπεύδει στη δουλειά της ή με τα πρόσωπα που αναμένουν το τρένο στο σταθμό του Sirkeci. Στις φωτογραφίες του Güler η προσοχή δεν εστιάζεται στα συναισθήματα που η πόλη ξυπνάει μέσα μας· ακριβέστερα, οι παραστάσεις επιδιώκουν είτε να προκαλούν-ζωντανεύουν τα αισθήματα, όπως και τις ψυχές, των ανθρώπων που κατοικούν σε αυτές, είτε να δείχνουν πώς το αστικό σκηνικό αντιφάσκει μαζί τους. Στον κόσμο του Ara Güler, η Πόλη είναι πρώτα από όλα οι άνθρωποί της. Η πόλη, όμως, δεν χρησιμεύει απλώς ως το υπόβαθρο σε κάθε φωτογραφία, αλλά ούτε και βρίσκεται εκεί για να ζωντανέψει παράξενες, ποιητικές ή εξωτικές εικόνες: η Πόλη παραμένει αναπόσπαστο μέρος όσων ανθρώπων έχει αιχμαλωτίσει ο Güler. Η εντύπωση τούτη είναι εντονότατη στις φωτογραφίες με τις φτωχογειτονιές: λασπόδρομοι δύσβατοι για τα άλογα των αραμπάδων, τα τείχη με τις ρωγμές, ξυλόσπιτα που αργοδιαλύονται σανίδι το σανίδι, παλιά ερείπια και χαλάσματα σπιτιών. Εδώ βλέπουμε την υφή της Πόλης στις δεκαετίες του 1950 και 1960, τα στρώματα της ιστορίας της που αργοφθίνουν καθώς γίνονται ένα χαρμάνι. Τούτη η υφή ζωντανεύει την ένδεια και τον επαρχιωτισμό της πόλης εκείνων των χρόνων, και την αίσθηση του περιθωρίου, αλλά ερμηνεύει επίσης και τα σημάδια του καθημερινού μόχθου που διαβάζουμε στα πρόσωπα των ανθρώπων. Οι φωτογραφίες του Güler αντιπροσωπεύουν θείες ποιητικές διαθήκες, που μας αποκαλύπτουν ότι κάθε πλευρά τούτης της πόλης –οι άνθρωποί της και τα τοπία της, η ισχύς του παρελθόντος της, αλλά και οι παρούσες δυνατότητες–, όλα χαρακτηρίζονται από την ίδια μαυρόασπρη υφή και όλα συναποτελούν μέρη ενός πολύπλοκου όλου … Το μέγιστο επίτευγμα του Ara Güler είναι ότι έχει διατηρήσει μια οπτική βιογραφία πολλών εκατομμυρίων που συλλαμβάνει την πόλη με όλο της τον πλούτο και όλη την ποιητικότητά της. Κάθε φορά που ανατρέχω στις λεπτομέρειες των φωτογραφιών της Πόλης που αποτύπωσε ο Güler, ανάβει μέσα μου ο πόθος να στρωθώ να γράψω για την πόλη. Ορχάν Παμούκ“.
Να και οι φωτογραφίες τώρα. Να εξηγήσω μόνον ότι, καθώς αγαπάμε την Πόλη, αγαπάμε και τον μόχθο και τα πνευματικά δικαιώματα όσων ανθρώπων την προβάλλουν. Δεν δημοσιεύω πολλές, γιατί δε θέλω να σφετεριστώ τον κόπο όσων επιμελήθηκαν της έκδοσης αυτής. Αναρτώ μόνον 2-3 φωτογραφίες, με την επιθυμία σύντομα το βιβλίο να κυκλοφορήσει είτε στα ελληνικά είτε και ως αγγλική έκδοση στα ελληνικά, όμως, βιβλιοπωλεία:
Εμίνονου, 1958
Χατζόπουλο Πασάζ, Μπέϊογλου
Ταχτάκαλε, 1966
Update: όπως με πληροφορούν και ο Γιώργος και η Μαρία (βλ. comments), η πρώτη παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης έγινε ήδη στο προχθεσινό “Βήμα της Κυριακής” από τον Νίκο Μπακουνάκη (βλ. εδώ). Εύστοχα σχολιάζει ο φίλος Γ. Τσολάκης: “η λιανική τιμή του τσιμπημένη (40 ευρώ), αν σκεφτείτε ότι, στο βρετανικό Amazon, η αγγλική έκδοση είναι σχεδόν στη μισή τιμή (16,40 pounds) από την αναγραφόμενη (32 pounds) στο εξώφυλλο του τόμου (μαζί με τα έξοδα αποστολής συν ΦΠΑ έφτασε στα 20 ευρώ και κάτι)“. Αθάνατη Ελλάς!
Το εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης από τις Εκδόσεις Ολκός
