Χρονοπύλη…

Η γνωστή μας πλέον Κατερίνα Αντωνίου έχει βάλει σκοπό να μας … εκτρέψει από το κύριο αντικείμενο αυτού του μπλογκ, δηλ. τη γνωριμία με την Πόλη και τα περίχωρά της, και να μας γνωρίσει και άλλες χαμένες πατρίδες! Ας είναι… Εχει τόσο υλικό, που ευχαρίστως της παραχωρούμε το λόγο (οι φωτογραφίες είναι της ιδίας):

Aγορά στο Αϊβαλί...

Σοκάκι στα Μοσχονήσια...

«Ολοι οι Έλληνες, ή, τουλάχιστον, για να μην είμαι απόλυτη, οι περισσότεροι  θέλουν μια φορά στη ζωή τους να πάνε στην Κωνσταντινούπολη. Με την ελπίδα να δούνε, ανάμεσα στα άλλα, και μια ζωή ξεχασμένη με τα χρόνια, ένα παρελθόν που μυρίζει άρωμα κανέλας και γιασεμιού.

Εγώ δε θα προτείνω την Πόλη για αυτό, αλλά ένα διαφορετικό προορισμό που τον έχω στο μυαλό μου, κάθε φορά που πάω  εκεί, ως … ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Το Αϊβαλί και τα Μοσχονήσια (Ayvalık ve Cunda, κατά την τούρκικη ονομασία).

Σπίτι στα Μοσχονήσια...

Εστιατόριο στα Μοσχονήσια, ένα στενό παράλληλα με την παραλία, κάνει υπέροχα μύδια...

Είναι ένα μαγικό μέρος, όπου όλα είναι «εκεί» ανέγγιχτα από την άσχημη πλευρά της ιστορίας. Μία πόλη, ένα νησί, σαν να μην πέρασε μια μέρα από τότε  που οι έλληνες κάτοικοι έφυγαν. Σπίτια με κλειστές πόρτες σε αρκετά καλή κατάσταση, αν αναλογιστείς τα χρόνια που πέρασαν, δείχνουν  σα να περιμένουν τους ιδιοκτήτες τους να γυρίσουν το κλειδί στην πόρτα. Σοκάκια στενά,  όπου κάθε φορά που τα γυρνάω έχω την αίσθηση ότι θα ακούσω τις νοικοκυρές να σχολιάζουν τα τεκταινόμενα στα ελληνικά. Ένα μέρος που, ναι μεν σε γεμίζει αναμνήσεις (που ποτέ δεν είχες αλλά στις έμαθαν), αλλά και μια μελαγχολία για τις ιστορίες εκείνων των ανθρώπων που φύγανε. Που ζούσανε εκεί, σε αυτά τα υπέροχα αρχοντικά, και γυρίσανε ζητιάνοι σε μια Ελλάδα που δεν τους είχε τότε αποδεχτεί. Νοικοκυραίοι, άρχοντες που, για τις επιδιώξεις κάποιων, κατέληξαν να προσπαθούν να στήσουν ξανά την ζωή τους σε μια πατρίδα φτωχή αλλά και αφιλόξενη. Γιατί, ας μην ξεχνάμε ότι, οι Έλληνες του τότε δεν τους είχαν καθόλου δει με καλό μάτι, τόσους πρόσφυγες μαζεμένους .

Ταβέρνα στα Μοσχονήσια...

Ταβέρνα στα Μοσχονήσια με live ελληνική μουσική - αδύνατον να βρεις τραπέζι χωρίς κράτηση κάμποσες μέρες πριν...

Γυρίζοντας τα σοκάκια,  στα Μοσχονήσια, δεν προλαβαίνεις τί  να πρωτοθαυμάσεις από τα σπίτια. Χιλιάδες ‘κλικ’ στη μηχανή και, όσες φορές και να πας, άλλα τόσα ‘κλικ’. Ίσως γιατί θέλεις μέσα από την μηχανή να φυλακίσεις τη στιγμή, την εικόνα και με ένα μαγικό τρόπο να δεις την ίδια εικόνα 2 αιώνες πιο πριν. «Ποιός έμενε άραγε, είχε χαρές ή πίκρες, τί δουλειά έκανε, τί όνειρα είχε…» και στο τέλος η ίδια απορία: «πού πήγε μετά, τί τύχη είχε στην πατρίδα, ξέρει πού είναι το σπίτι του?»…

Αλλά και  οι σημερινοί  κάτοικοι της  περιοχής είναι συμπαθέστατοι, λες  και το έχει το μέρος.  Ανοιχτόκαρδοι,  με γνώσεις ελληνικών (για εμπορικούς λόγους φυσικά). Αλλά αρκετά,  έτσι ώστε να σε κάνουν να νιώθεις ακόμα περισσότερο οικείο το περιβάλλον, ανεξάρτητα αν αυτό γίνεται για καθαρά εμπορικούς λόγους ή και όχι μόνο για αυτό. Είναι πολλοί οι κάτοικοι του σημερινού Αϊβαλί που είναι πρόσφυγες από τη Κρήτη,  «τουρκοκρητικοί», ή από τη Θεσσαλονίκη (η άλλη πλευρά της ιστορίας). Μια πλευρά που δεν μας τη μάθανε στο σχολείο ή, μάλλον,  για να είμαι πιο σωστή μας την μάθανε σε μια γραμμή ως: «ανταλλαγή πληθυσμών». Σε δύο λέξεις, που δεν σου δίνουν την δυνατότητα να σκεφτείς συναισθήματα, όνειρα, ελπίδες και από τις δύο πλευρές. Σε δυο λέξεις που χάνονται μέσα από το βάρος του απόλυτου και βίαιου ξεριζωμού του ελληνικού στοιχείου από την Μικρά Ασία. Και ναι,  ήταν τόσο βίαιος αυτός ο ξεριζωμός, που δεν έδωσε την δυνατότητα στις μετέπειτα γενιές να δούνε, να αντιληφθούν και την άλλη πλευρά. Του πιο ήπιου ξεριζωμού μεν, αλλά που δεν παύει να είναι ξεριζωμός. Αυτοί, λοιπόν,  οι απόγονοι αυτών των ανθρώπων,  όσο περίεργο και αν ακουστεί,  μιλάνε ακόμα τα «ρωμαίϊκα»  διδαγμένοι όχι από το επίσημο κράτος αλλά από παππούδες και γιαγιάδες που αναπολούσαν τον τόπο τους, τα πορτοκάλια τους, τους μπαχτσέδες τους, το σπίτι τους, το χωριό τους…

Σπίτι στα Μοσχονήσια...

Εσωτερικό πανσιόν στα Μοσχονήσια...

Περπατώντας στα στενά, ίσως να νιώσεις θυμό για την ερήμωση μερικών σπιτιών, αρχικά και εγώ έτσι είχα νιώσει. «Μα γιατί αφήνουν τόσο υπέροχα σπίτια στη φθορά του χρόνου;». Αλλά αναλογιστείτε τα οικονομικά της χώρας αυτής και των κατοίκων. Είναι  δύσκολη η συντήρηση και η αναπαλαίωση κτηρίων, πολλά τα χρήματα σε μια χώρα που δεν τα έχει. Οι κρίσεις και οι επικρίσεις είναι εύκολες να γίνουν, και πάντα βλέπουμε τα λάθη των άλλων, γυρίστε λοιπόν και «δείτε» τα ερειπωμένα αρχοντικά στην δική μας πατρίδα και μετά σκεφτείτε ανθρώπινα αντικειμενικά και όχι με το έντονο αίσθημα της αδικίας που κάποιοι διέπραξαν στον δικό μας λαό.

Όταν, λοιπόν, πάτε στο Αϊβαλί και στα Μοσχονήσια κλείστε τα μάτια και μυρίστε τον αέρα, ακούστε τους ήχους, δείτε με τα μάτια της ψυχής τον χώρο, τον τόπο, τους ανθρώπους  Όχι με την λογική, όχι με την ιστορία. Και τότε θα δείτε να σας αγκαλιάζει ο μαγικός αυτός χώρος, να σας κάνει ένα με αυτόν…

Και τότε θα έχετε περάσει την «Χρονοπύλη» και μετά: ΚΑΛΟ ΣΑΣ ΤΑΞΙΔΙ !

Εκκλησία που αναστηλώθηκε από ένα ζευγάρι γερμανών, δίπλα έχει αναστηλωμένο ανεμόμυλο που λειτουργεί ως μουσείο και καφέ, υπέροχο μέρος για να δεις τα Μοσχονήσια από ψηλά...

Η αποκαταστημένη εκκλησία...

Η εκκλησία με τον μύλο-μουσείο...

Ο Αγιος Ταξιάρχης...

Η είσοδος του Αγίου Ταξιάρχη...

~ από Ταξιδιώτης στο Αυγούστου 30, 2010.

13 Σχόλια to “Χρονοπύλη…”

  1. Κατερινα συγχαρητηρια.Πολυ μ’αρεσε.
    Να κανω δυο συμπληρωσεις μονο:
    1-Λειπει η φωτογραφια της εκκλησιας του Ταξιαρχη στα Μοσχονησια
    2-Τα ελληνικα που μιλουν οι τουρκοι κατοικοι τα γνωριζουν απο τους
    προσφυγες ,ιδιως,τουρκοκρητικους που και στην πατριδα τους την
    Κρητη μιλουσαν μονο ελληνικα.

  2. Μπράβο στην Κατερίνα. Πολύ ωραία ανάρτηση, και προσωπικά δεν με χαλάει καθόλου αν ο τόπος που περιγράφεται απέχει από την Πόλη. Περιμένουμε και άλλα αφού έχει υλικό. Όμως παρακαλώ αν είναι τεχνικά εύκολο, οι ωραιότατες φωτογραφίες της να έχουν λεζάντες, για να μας είναι πιο χρήσιμες.
    Αγαπητέ Ταξιδιώτη, μία παρατήρηση. Και παρακαλώ να μην παρεξηγηθεί ως αλυτρωτισμός. Στεναχωριέμαι όταν ακούω ή διαβάζω τη φράση «χαμένες πατρίδες», μου ακούγεται σαν παραίτηση. Προτιμώ το αλησμόνητες ή αγαπημένες ή κάτι άλλο, αλλά όχι χαμένες. Αφού τις ξέρουμε και μπορούμε να τις επισκεπτόμαστε ας μην τις θεωρούμε χαμένες.

  3. Γιώργο είναι η εκκλησία του Ταξιάρχη σε δύο κιόλας (νομίζω ότι είναι αυτή η εκκλησία).
    ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια όλους σας.και χαιρομαι πολύ που σας άρεσε.
    όσο για τις λεζάντες απόλυτο δίκιο αλλά το λάθος είναι δικό μου που δεν τις έδωσα στον Ταξιδιώτη🙂
    οι περισσοτερες φωτό εκτός της πρώτης είναι από τα Μοσχονήσια , η πρώτη από την αγορά στο Αιβαλή

  4. Σχετικά με τα ελληνικά των Αϊβαλιωτών.
    Για την ανταλλαγή των πληθυσμών, με ήπιο ή βίαιο ξεριζωμό των ανθρώπων, το κριτήριο που χρησιμοποιήθηκε για το ποιοι θα μετακινηθούν ήταν το θρήσκευμα. Έτσι ελληνόφωνοι εξισλαμισθέντες πόντιοι δεν έγιναν δεκτοί στην Ελλάδα και παρέμειναν στον Πόντο, ενώ τουρκόφωνοι αλλά ορθόδοξοι Καππαδόκες (Καραμανλήδες) ήρθαν στην Ελλάδα.
    Αντίστοιχα ελληνόφωνοι εξισλαμισθέντες κρητικοί πιο γνωστοί ως «τουρκοκρητικοί» εκπατρίσθηκαν στην περιοχή των Κυδωνιών. Δεν έπαψαν να μιλούν την πατρογονική τους γλώσσα. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση πριν από λίγα χρόνια ενός γεροτουρκοκρητικού σε επισκέπτες από την Ελλάδα ότι «τούρκου πόδι δεν πάτησε ακόμα στο Αϊβαλί».
    Η εκκλησία του Ταξιάρχη, τη φωτογραφία της οποίας ζητά ο Γιώργος υπήρξε ο Μητροπολιτικός Ναός των Μοσχονησίων από το 1921 έως το 1922, ερειπωμένος πλέον.
    Όπως μας πληροφορεί το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού «Τα Μοσχονήσια ανήκαν στο ίδιο σαντζάκι με το Αϊβαλί, του οποίου τις τύχες ακολουθούσαν γενικότερα». Μάλλον δεν είναι τυχαίο ότι και οι μητροπολίτες των παραπάνω μητροπόλεων είχαν παρόμοια τύχη κατά την μικρασιατική καταστροφή. Ο Μητροπολίτης Μοσχονησίων Αμβρόσιος, κατά κόσμον Αναστάσιος Μανάβης ή Πλειανθίδης, στις 15 Σεπτεμβρίου του 1922 «βασανισθείς δια πεταλώσεως των ποδών του και κατατεμαχίσεως του σώματός του» τάφηκε ζωντανός μαζί με άλλους εννέα (9) Ιερείς σε λάκκο έξω από την πόλη των Κυδωνιών. Το λείψανό του δεν βρέθηκε ποτέ.
    Ο Μητροπολίτης Κυδωνιών Γρηγόριος, κατά κόσμον Αναστάσιος Αντωνιάδης ή Σαατσόγλου ή Ωρολογάς συνελήφθη, από τον κεμαλικό στρατό στις 30-9-1922. Στη φυλακή βασανίστηκε φρικτά και θανατώθηκε στις 3 Οκτωβρίου, μαζί με άλλους Ιερείς και προκρίτους των Κυδωνιών που είχαν επίσης συλληφθεί. Και αυτού το λείψανό του δεν βρέθηκε ποτέ.
    Αξίζει να αναζητήσετε και να διαβάσετε για τον βίο των δύο αυτών ανδρών και ιδιαίτερα για τον Κυδωνιών Γρηγόριο.
    Με τις τελευταίες πληροφορίες ελπίζω να μη χάλασα την ευχάριστη διάθεση που δημιουργεί ο λυρισμός της Κατερίνας. Αν το έκανα ζητώ συγνώμη. Είναι όμως ακράδαντη πεποίθηση μου, ότι οφείλουμε να μην ξεχνάμε καθώς επίσης ότι οφείλουμε και να συγχωρούμε.

  5. Κατερίνα, την άλλη φορά οι φωτος σου να/ας έχουν διευκρινήσεις, γιατί η συναισθηματική γραφή (σου) δεν μπορεί να αναπνέει δίπλα σε εικόνες χωρίς ταυτότητα…Τουλάχιστον για τις εδώ φωτος γράψε μας πού βλέπουμε Κυδωνίες και πού Μοσχονήσια (1η, 2η, 3η φωτο, κλπ).

  6. ζητώ συγνώμη ξανά για τη μη ύπαρξη διευκρινήσεων στις φωτό, όπως ξέρει ο Ταξιδιώτης είμαι καινούργια σε αναρτήσεις και εντελώς άσχετη με την τεχνολογία :))
    ευχαριστώ όσους προσθέτουν κάτι στα λεγόμενα μου μιας και εγώ μαθαίνω ακόμα και φυσικά είμαι εντελώς αρχάρια σε πολλούς τομείς τις ιστορίας μας ( αυτής που δεν διδάσκετε). ναι συμφωνώ η ανταλαγή έγινε με βάση την θρησκεία , όπως κατάλαβα «πας μη ορθόδοξος = μη έλληνας = τούρκος» εκείνη την εποχή.

  7. έχω γνωρίσει πολλούς τουρκοκριτικούς αλλά και από Θεσσαλονίκη και πάντα με εκπλήσουν τα όσα μου λένε: ένα ακόμα περιστατικό μου συνέβη αυτή την φορά στα Μοσχονήσια λες και τους τραβάω :))) . περπαντώντας στα σοκάκια μια κυρία (έχω την φωτό της) με ρώτησε κάτι στα Τούρκικα και φυσικά εγώ είπα ότι δνε καταλαβείνω. η συνέχεια ήταν να μου μιλήσει «ρωμαίκα» όπως η ίδια τα αποκάλεσε, ήταν από θεσσαλονίκη , πήγε Αγγυρα και εκείνη την στιγμή θα αγόραζε ένα σπίτι εκει.και το καλυτερο ήταν ότι την ξαναβρήκαμε το βράδυ σε διασκέδαση, όπου έπεβαλε στους μουσικούς του μαγαζιού να παίξουν συρτάκι για να το χορέψει μαζί μου!!!! ( ασχετο αν δεν ήταν συρτάκι αυτό που χορέψαμε , εμείς το κάναμε συρτάκι γιατί η ψυχή της το ήθελε συρτάκι)

  8. Γιώργο
    Σε ευχαριστώ για την τιμή που μου περιποιείς ζητώντας αναρτήσεις μου. Το blog του Ταξιδιώτη είναι ανοικτό, φιλόξενο και όπως βλέπω «μαζεύει και καλό κόσμο». Του είμαστε ευγνώμονες για τη προσπάθεια του. Προς το παρόν θα αρκεσθείς σε σχόλια και υπομνήματα. Λίγο δύσκολο να προσφέρω “φουλ πιάτο”, όχι επειδή είμαι μοναχοφάης, αλλά επειδή δεν θα πρέπει να σας σερβίρω junk food. Οι σπουδές μου και το επάγγελμα μου είναι άσχετα με τα θέματα που αναπτύσσονται στο blog. Κάθε σχετική ενασχόληση μου είναι εντελώς ερασιτεχνική (θέλω βέβαια να δικαιώνω το πρώτο από τα συνθετικά εραστής της τέχνης), και ως εκ τούτου όχι βαθειά, έγκυρη και επιστημονικά αξιόπιστη. Βλέπω ότι υπάρχουν πολλά παιδιά με ειδικές σπουδές, μεταπτυχιακά και προοπτικές , τα οποία κατέχουν τα θέματα και έχουν και αξιοθαύμαστη δυνατότητα έκφρασης. Ο λόγος λοιπόν σε αυτούς. Από την μεριά μου θα συνεισφέρω πολύ ευχαρίστως όταν έχω κάτι να δώσω.
    Κατερίνα,
    Ναι μεν η ανταλλαγή έγινε με βάση το θρήσκευμα, όμως μην απλουστεύουμε τα πράγματα με μαθηματικούς τύπους όπως “πας μη ορθόδοξος = μη έλληνας = τούρκος”. Με την σύλληψη της ιδέας της ανταλλαγής, ξεκίνησε η αδικία και συνέχισε διογκούμενη, μη κάνοντας διακρίσεις. Αυτό το έλληνας ή μη έλληνας, το ολέθριο εφεύρημα του «ελληνοχριστιανισμού» και την γέννηση των εθνικισμών στα βαλκάνια πληρώνουμε ακόμα. Θα ανοίγαμε μεγάλη και δύσκολη συζήτηση για τον προσδιορισμό της ταυτότητας των ανθρώπων της ευρύτερης περιοχής. Προσωπικά διεκδικώντας το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού, έχω επιλέξει εδώ και χρόνια να δηλώνω ορθόδοξος-ελληνόφωνος-βαλκάνιος. Θα με κάλυπτε και το ρωμιός. Δεν έχω κανένα σύμπλεγμα ή ντροπή για κανένα από τα προηγούμενα, αντίθετα θεωρώ ότι είναι τίτλος τιμής που κληρονόμησα και έχω χρέος να είμαι αντάξιος της αρχοντιάς αυτών που μου τον κληροδότησαν. Να τινάζω καθημερινά από πάνω μου την μιζέρια και την κακομοιριά που πάνε να μας κολλήσουν οι επιτήδειοι της ιστορίας.
    Ταξιδιώτη
    Μια και αναφέραμε βαλκάνια. Σχετικά με το καλοκαιρινό σου ταξίδι και το “ολίγον” απολογητικό σου ύφος για την φετινή σου απιστία στην Πόλη οφείλω να σου πω ότι πολύ καλά και άγια έκανες. Μια από τα ίδια είναι και κει που πήγες. Μόνο που βρήκα το δρομολόγιο σου λίγο κοσμοπολίτικο. Αφού είχες τόσες μέρες στη διάθεση σου περίμενα ότι θα ανέφερες και επίσκεψη σε πιο ανατολίτικα μέρη, όπως το Σαράγιεβο ή τουλάχιστον το Μόσταρ και φυσικά όχι μακριά από την ακτογραμμή το Πότσιτελι (Pocitelj) και το Μπλαγκαϊ (Blagaj), με τον φημισμένο δερβίσικο τεκέ στην βάση του βράχου από όπου εκτινάζεται με ορμή ολόκληρο ποτάμι.
    Επειδή ήδη πολλοί θα ζητούν «την κεφαλήν μου επί πίνακι» για τις προηγούμενες απόψεις και για να μη γίνετε και σεις Σαλώμες από το μακροσκελές του σχολίου μου, κλείνω εδώ ευχαριστώντας σας για την υπομονή σας.

    • Παναγιώτη, εγώ προτιμώ το «ευρωπαίος»!🙂 Σε ό,τι αφορά στη Δαλματία, διευκρινίζω ότι ήταν η 1η μου φορά εκεί και ήταν αναγκαστικά διερευνητική. Ηταν απαραίτητη η επίσκεψη στα βασικά μέρη ώστε να προχωρήσω και στις λεπτομέρειες σε μεταγενέστερη επίσκεψη. Σε ό,τι αφορά στη Βοσνία (Σεράγιεβο-Μόσταρ) θα έλεγα ότι ψυχολογικά δεν ήμουν έτοιμος να τα δω, δεδομένου ότι δεν με διακατέχουν και … τρομερά φιλο-βοσνιακά αισθήματα (προσωπικά, είμαι οπαδός της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας, καθώς θεωρώ ότι εξυπηρετούσε η ύπαρξή της την ελληνική εξωτερική πολιτική).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: