Φτερωτοί … Πολίτες!

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ταξιδιώτη: σου έλεγα εδώ για την ορνιθοπανίδα που συναντάς στον Γαλατά και στον παρακείμενο Κεράτιο Κόλπο. Ο φίλος Γιώργος εξ Αθηνών, καίτοι αρχικά γκρίνιαξε κατά τη συνήθειά του (!), μετά στρώθηκε, έψαξε τα κατάστιχά του και μου απέστειλε … πεσκέσι ένα ενδιαφέρον άρθρο για τα διάφορα είδη πουλιών που συναντάς στην Πόλη! Ο άνθρωπος δεν παίζεται, λέμε🙂 Ομως, και το αγαπημένο σου μπλογκ βλέπεις ότι μεριμνά για τα πάντα, ε? Από τα μνημεία και τα αξιοθέατα της Πόλης μέχρι τις ωραίες διαδρομές και τα καταστήματα και από τα νέα της ομογένειας μέχρι τους … ασημόγλαρους που συναντάς στο Βόσπορο!

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΓΙΩΡΓΟΥ: Με αφορμή την ανάρτηση του Ταξιδιώτη για την ορνιθοπανίδα της Πόλης, ως ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της που αξίζει ειδικής μνείας, θυμήθηκα μια αναφορά σε τούτο το θέμα από ένα άρθρο του περιοδικού «Οιωνός» (εκδίδεται κάθε τρίμηνο από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία).

Περιοδικό 'Οιωνός'...

Ανέσυρα, λοιπόν, από το αρχείο μου το ακόλουθο άρθρο που κυκλοφόρησε πέρυσι το καλοκαίρι, και σκέφτηκα να σας το δώσουμε αυτούσιο (δυστυχώς η ΕΟΕ το εν λόγω τεύχος του ‘Οιωνού’ δεν το έχει αναρτήσει στο site της), επειδή παρουσιάζει με απλό τρόπο αξιόλογες πληροφορίες που δεν θα βρείτε αλλού! Οι συνοδευτικές φωτογραφίες που αναρτήσαμε εδώ αλιεύτηκαν ελεύθερα από το διαδίκτυο:

«Μύχοι στην Πόλη»… Κείμενο και φωτογραφίες άρθρου: Κώστας Παπακωνσταντίνου, περιοδικό ‘Οιωνός’,  τεύχος 38, Ιούνιος-Ιούλιος-Αύγουστος 2009…

Ένα πολύ μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού των Μύχων της Μεσογείου αφήνουν κάθε χρόνο τη Μεσόγειο και, μέσω Ελλησπόντου-Προποντίδας-Βοσπόρου, πηγαίνουν στον Εύξεινο Πόντο για να ψαρέψουν γαύρους και άλλα κοπάδια με μικρόψαρα. Το στενότερο πέρασμα βρίσκεται στο Βόσπορο, όπου τα κοπάδια στριμώχνονται ανάμεσα στα πλοία και περνούν κάτω από τις δύο μεγάλες γέφυρες.

Μύχος...

Ο Εύξεινος Πόντος μέχρι την τελευταία περίοδο των παγετώνων (όπου η στάθμη της θάλασσας ήταν μέχρι 120μ. χαμηλότερα από τη σημερινή) ήταν μια κλειστή μεγάλη λίμνη και ο Βόσπορος μια απλή κοιλάδα. Όταν οι πάγοι έλιωσαν, τεράστιες ποσότητες νερού συγκεντρώθηκαν μέσω των ποταμών και ανέβασαν τη στάθμη της λίμνης. Κάποια στιγμή, περίπου 12.000 χρόνια πριν, ο Εύξεινος Πόντος υπερχείλισε και τα νερά χύθηκαν με τρομερή ορμή στον Βόσπορο, την Προποντίδα και τον Ελλήσποντο, κατακλύζοντας το Βόρειο Αιγαίο. [Δέκα χιλιάδες χρόνια μετά, οι κάτοικοι της Σαμοθράκης επέμεναν προς τον Διόδωρο τον Σικελιώτη ότι το νησί τους ήταν κάποτε ενωμένο με τη Θράκη και χωρίστηκε όταν ήρθαν νερά από τον Εύξεινο Πόντο…]

Η συναρπαστική αυτή ιστορία ένωσε τα πλούσια νερά του Εύξεινου Πόντου με εκείνα τα Μεσογείου, η οποία με τον καιρό γινόταν μια ολοένα και πιο θερμή, αλμυρή και ολιγοτροφική θάλασσα. Έτσι πολλά είδη ψαριών της Μεσογείου ανέπτυξαν εποχιακές αποδημίες για να τρέφονται στα πλούσια νερά της Μαύρης Θάλασσας. Κάποιο τέτοιο κοπάδι μικρόψαρα φαίνεται ότι ακολούθησαν κάποια μέρα μερικοί Μύχοι, οκτώ ή δέκα χιλιάδες χρόνια πριν, κάπου στο Βόρειο Αιγαίο. Χωρίς να το καταλάβουν μπήκαν στα Δαρδανέλια και την Προποντίδα, διέσχισαν το Βόσπορο και ξαφνικά είδαν μπροστά τους να ανοίγεται μια θάλασσα με περισσότερο φαγητό από ό,τι είχαν ποτέ ονειρευτεί.

Αυτό ήταν! Από εκεί και πέρα ήταν απλή υπόθεση να περάσει μια τόσο ευνοϊκή συνήθεια σε όλο τον πληθυσμό. Κάθε χρόνο μετά την αναπαραγωγή, πάρα πολλοί Μύχοι, ίσως η συντριπτική πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού, αφήνουν τη Μεσόγειο και ακολουθούν τη διαδρομή προς το σίγουρο φαγητό. Και επειδή, εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε στεριές, είναι ευάλωτοι σε αρπακτικά και ασημόγλαρους (διότι η άμυνα για ένα πελαγικό θαλασσοπούλι είναι να φύγει στα ανοιχτά–δεν μπορεί να καταφύγει στη στεριά ή να σηκωθεί ψηλά στον αέρα) οι Μύχοι περνούν το στενό «βολίδα», φτεροκοπώντας αδιάκοπα χαμηλά πάνω από το νερό και δεν σταματούν γι κανένα λόγο. Εδώ βρίσκεται και η εξήγηση της απουσίας του Αρτέμη από αυτήν την ιστορία. Ο Αρτέμης πετά μόνο με τον άνεμο και δεν μπορεί να φτεροκοπά συνεχώς όπως ο Μύχος. Επομένως, το πέρασμα του Βοσπόρου είναι για τον Αρτέμη απαγορευτικά επίπονο και επικίνδυνο (ο δε Υδροβάτης –που δεν τολμά να πλησιάσει ούτε στα νησιά του Αιγαίου– ούτε να το σκεφτεί να μπει εκεί μέσα).

Αρτέμης...

Μύχους βλέπουμε στο Βόσπορο όλο τον χρόνο, επειδή πάντα μετακινούνται νεαρά και άλλα άτομα που δεν φωλιάζουν. Οι περισσότερο περνούν μετά την εποχή της αναπαραγωγής, Ιούνιο και Ιούλιο και επιστρέφουν το φθινόπωρο. Σε μια επίσκεψη τον Ιούλιο στην Κωνσταντινούπολη διαπιστώσαμε ότι περνούσαν όλο το 24ωρο. Σε απογευματινή βόλτα στο Βόσπορο μετρήσαμε να περνούν προς τον Εύξεινο Πόντο τουλάχιστον 800 πουλιά την ώρα σε κοπαδάκια των 15-60 ατόμων. Μερικοί περνούσαν και αντίθετα προς την Προποντίδα, αλλά ήσαν λιγότεροι (περίπου 150 την ώρα σε ομάδες των 5-15).

Πρόσφατα, δορυφορικοί πομποί έχουν μπει σε μαλτέζικους Μύχους από συνεργάτες της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας στα πλαίσια του προγράμματος LIFE για τα θαλασσοπούλια. Η παρακολούθηση είναι σε εξέλιξη και φαίνεται ότι και αυτά τα πουλιά πέρασαν από Αιγαίο και Βόσπορο.

Άλλα θαλασσοπούλια στο Βόσπορο: Η Προποντίδα και οι ακτές του Βοσπόρου είναι ιδανικό μέρος να δει κανείς Κορμοράνους ανακατεμένους με Θαλασσοκόρακες και να τους συγκρίνει. Υπάρχουν πάρα πολλοί Ασημόγλαροι οι οποίοι, λόγω της απουσίας κατάλληλων νησίδων για φώλιασμα, φωλιάζουν σε στέγες σπιτικών μέσα στην Πόλη, στα δε Πριγκηπόνησα ακόμη και στα πεζοδρόμια. Μετά την αναπαραγωγή, μαζί με τους συγγενείς τους Ασημόγλαρους της Κασπίας, κουρνιάζουν μέσα στην Πόλη και συχνά στον τρούλο της Αγίας Σοφίας. Από το Βόσπορο περνούν επίσης πολλές χιλιάδες γλάροι και γλαρόνια (Μαυροκέφαλοι, Νανόγλαροι, Βαλτογλάρονα κλπ) που κατευθύνονται προς τη Μεσόγειο.

Ασημόγλαρος...

Θαλασσοκόρακες...

Κορμοράνος...

Πουλιά στην Πόλη: Το ιστορικό ευρωπαϊκό τμήμα της Κωνσταντινούπολης είναι όμορφο μέρος με αρκετούς ανοιχτούς χώρους. Το πουλί που ξενίζει τον έλληνα παρατηρητή είναι το Φοινικοτρύγονο Streptopelia senegalensis, το οποίο αντικαθιστά εντελώς τη Δεκαοχτούρα. Τα Φοινικοτρύγονα τα βλέπουμε σε πολλά πάρκα, αλλά κυρίως σε παζάρια, φούρνους και λαϊκές συνοικίες. Δεν υπάρχουν Καρακάξες, υπάρχουν όμως πολλές Κουρούνες («Κάργα» στα τούρκικα) και αρκετές Κίσσες (της ασιατικής φυλής με το μαύρο σκούφο) στα πάρκα. Τα χελιδόνια είναι σχετικά λίγα αλλά οι Σταχτάρες «αναρίθμητες». Τα νέφη από Βουνοσταχτάρες γύρω από την Αγία Σοφία αποτελούν αλησμόνητο θέαμα. Βέβαια, το πιο γνωστό ορνιθολογικό χαρακτηριστικό της Κωνσταντινούπολης είναι η μετανάστευση των αρπακτικών και των πελαργών λόγω της κομβικής της γεωγραφικής θέσης. Πολλές δεκάδες χιλιάδες περνούν και παρατηρούνται εύκολα μέσα από την Πόλη το φθινόπωρο, αν και τα καλύτερα πόστα βρίσκονται σε δύο λόφους: ένας στα Βόρεια και ένας στο ασιατικό τμήμα λίγο κάτω από την πρώτη γέφυρα του Βοσπόρου.

Βουνοσταχτάρα...

Φοινικοτρύγονο...

ΣΧΟΛΙΟ ΓΙΩΡΓΟΥ: Να προσθέσω και τη δική μου εμπειρία… Η παρουσία των ασημόγλαρων (είδος με αποδεδειγμένη εύκολη και γρήγορη δημογραφική αύξηση και εξάπλωση σε όλη την Ευρώπη–γνωστά άλλωστε τα περιστατικά προσκρούσεων σε αεροσκάφη στα αεροδρόμια διεθνώς) στο αστικό περιβάλλον της Πόλης, ακόμη και μακριά από την ακτή, είναι τόσο εμφανής που εύκολα μπορείτε να τους εντοπίσετε τόσο κοντά σας, αν μάλιστα βρεθείτε σε σημεία με συγκεντρωμένους κάδους σκουπιδιών δεν χρειάζεται καν να τους αναζητήσετε ψηλά στον ουρανό. Θυμάμαι επίσκεψη 3 ασημόγλαρων έξω από το παράθυρο του δωματίου μου στο Τάξιμ, κάποιες διακοπές Χριστουγέννων πριν από 2 χρόνια, αλλά κατάφερα να φωτογραφήσω μόνο το νεαρό άτομο της παρέας τους βάζοντας λίγο τσουρέκι ως δόλωμα:

Ο παράξενος επισκέπτης!

Κορμοράνους αλλά και θαλασσοκόρακες μπορείτε να παρατηρήσετε σταθερά όλες τις εποχές του έτους στον βραχίονα που προσπερνά, άλλοτε από κοντά και άλλοτε από μακριά, το βαπόρι που σας πηγαίνει στο Καντίκιοϊ (στην ακόλουθη φωτο είναι τα πυκνά μαύρα στίγματα κατά μήκος του βραχίονα). Ο Ταξιδιώτης ήταν τυχερός που εντόπισε και φωτογράφισε κορμοράνους σε στέγες σπιτιών (ο θαλασσοκόρακας συνήθως αποφεύγει την ανθρώπινη παρουσία και προτιμά πιο ήσυχες ακτές με ανοιχτά ύδατα):

Θαλασσοκόρακες στο λιμενοβραχίονα...

Ενδιαφέρουσες πληροφορίες (οικολογία, ηθολογία) σχετικά με αυτά τα πτηνά γενικότερα, μπορείτε να διαβάσετε στους ακόλουθους συνδέσμους από την ιστοσελίδα της ΕΟΕ:

* http://www.ornithologiki.gr/page_in.php?tID=2360&sID=166

* http://www.ornithologiki.gr/page_in.php?tID=1936&sID=33

Ενώ δεν θα πρέπει να παραλείψουμε και την πρόσφατη αναφορά σχετικά με τη δρομολογημένη ελληνοτουρκική συνεργασία σε ό,τι αφορά τα πουλιά του Αιγαίου [πρώτο κοινό πρόγραμμα τακτικών καταγραφών των θαλασσοπουλιών κατά μήκος της βασικής μεταναστευτικής τους διαδρομής από τον Βόσπορο προς το Αιγαίο].

Συμπληρωματικά, δείτε στα ακόλουθα σχέδια του Βασίλη Χατζηρβασάνη (από το φετινό τεύχος 40 του ‘Οιωνού’, σελ.20) χαρακτηριστικά στοιχεία για την γρήγορη αναγνώριση των πιο γνωστών θαλασσοπουλιών, ώστε όταν βρεθείτε στην Πόλη να προχωρήσετε κι εσείς στις δικές σας άνετες ορνιθοπαρατηρήσεις:

Πίνακας 'Α'...

Πίνακας 'Β'...

~ από Ταξιδιώτης στο Ιουνίου 22, 2010.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: