Η Αγία Σοφία και οι σεισμοί…

Αντιγράφω το πολύ καλό άρθρο της Μ. Αδαμοπούλου από τα «Νέα» της 29/3:

Δύο αντισεισμικά μυστικά του ναού-συμβόλου της Κωνσταντινούπολης αποκαλύπτει νέα έρευνα που υλοποιήθηκε με ελληνική συμμετοχή. Τούβλα δώδεκα φορές πιο ελαφρά από τα συνηθισμένα και ειδικά κονιάματα είναι τα δύο μυστικά που προσέφεραν αντισεισμική προστασία στην κορυφαία δημιουργία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, την Αγία Σοφία, και της επιτρέπουν να αντέχει σεισμό τουλάχιστον 7 ρίχτερ.

Η φωτό από τα 'ΝΕΑ'...

«Καταφέραμε μέσα από τα υλικά να διαβάσουμε τα μυστικά των βυζαντινών μαστόρων», λέει στα «ΝΕΑ» η καθηγήτρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Αντωνία Μοροπούλου, η οποία παρουσίασε τα αποτελέσματα μακρόχρονης έρευνας που πραγματοποιήθηκε από τα πανεπιστήμια του Πρίνστον των ΗΠΑ, του Μπογάζιτζι της Τουρκίας και από το ΕΜΠ στην έκδοση που υπογράφει υπό τον τίτλο «Η ελληνική συμβολή στη συντήρηση της Αγίας Σοφίας», την οποία εξέδωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος.

Πρώτες ύλες από τη Ρόδο και ειδική τεχνική από την Ανατολή συνδυάστηκαν για να δημιουργηθούν οι οπτόπλινθοι στον σημερινό, δεύτερο, τρούλο της Αγίας Σοφίας, καθώς ο πρώτος κατέρρευσε από σεισμό. Για να αποδειχθεί ο θρύλος που ήθελε τα τούβλα του τρούλου να κατασκευάζονται με ειδική παραγγελία, οι ερευνητές συνέκριναν τα δομικά υλικά της Αγίας Σοφίας με σύγχρονα κτίσματα από την Πόλη και τη Ρόδο. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως κατά 95% οι πρώτες ύλες προέρχονται από τη Ρόδο, είναι εμπλουτισμένες σε άργιλο και μπορούν να δώσουν οπτόπλινθους συμπαγείς και με υψηλή αντοχή. Όσο για την τεχνική όπτησης (ψησίματος των τούβλων) έχει τις ρίζες της στην Ανατολή όπου η συγκεκριμένη τεχνογνωσία ήταν ιδιαιτέρως αναπτυγμένη.

Δεύτερο αντισεισμικό μυστικό της Αγίας Σοφίας ήταν τα κονιάματα από ημι-αποκρυσταλλοποιημένο υλικό που έχει την ιδιότητα να απορροφά την ενέργεια του σεισμού, εξηγεί η κ. Μοροπούλου. Τα κονιάματα αυτά μάλιστα, αφού αναλύθηκαν, ξαναγεννήθηκαν βελτιωμένα στα εργαστήρια. Το αποτέλεσμα ήταν να αντιδράσουν πολύ ικανοποιητικά στον σεισμό του 1999 (είχαν τοποθετηθεί στο μνημείο λίγους μόλις μήνες προ του μεγάλου σεισμού στην Τουρκία) ενώ εκτιμάται πως η σύνθεση και η ιδιοσυστασία του υλικού μπορούσε να αντέξει 7 ρίχτερ.

Εκτός από τα αντισεισμικά μυστικά, η έρευνα έχει εντοπίσει χαμένα ψηφιδωτά στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας. Ήδη μέσω διασκόπησης εντοπίστηκε και αποκαλύφθηκε το πρόσωπο ενός χερουβείμ στην αριστερή πλευρά του Ιερού, ενώ αναζητάται ακόμη ένα πρόσωπο χερουβείμ στην απέναντι πλευρά, νοτιοανατολικά του Ιερού.

Λανθασμένη είναι η εικόνα που έχουμε σήμερα για την Αγία Σοφία. Το κόκκινο επίχρισμα στην εξωτερική της επιφάνεια απέχει κατά πολύ από το χρώμα των Βυζαντινών και κάλυψε τον ναό μετά την Άλωση, αναφέρει η καθηγήτρια του ΕΜΠ Αντωνία Μοροπούλου. Το αυθεντικό χρώμα της όψης δεν διαφέρει από τις υπόλοιπες βυζαντινές εκκλησίες: υποκίτρινο και κόκκινο του τούβλου και ξαναβγήκε στην επιφάνεια όταν από το 1994 άρχισε η αφαίρεση του κόκκινου επιχρίσματος. Μέχρι σήμερα έχουν αποκαλυφθεί πάνω από τα τρία τέταρτα της αυθεντικής εξωτερικής επιφάνειας του ναού.

UPDATE: o φίλος Dimostenis Yagcioglu, καλός γνώστης αυτών των θεμάτων για την Πόλη, μου έστειλε στο Facebook το εξής σχόλιο που το βρίσκω ενδιαφέρον σαν αντίλογο: «Τα αντισεισμικά τούβλα κλπ  μόνο εν μέρει έχουν προστατεύσει την Αγία Σοφία από τους σεισμούς. Η κυρία Μοροπούλου υπερβάλλει για δικούς της λόγους, για να προβάλλει την έρευνά της. Δεν χρειάζεται να δεχτούμε τοις μετρητοίς τους ισχυρισμούς της. Σε κάθε μεγάλο σεισμό η Αγία Σοφία υπέστη σοβαρές ζημιές. Ο δε τρούλος της έπεσε μια φορά (όπως λέει και το άρθρο), αλλά νομίζω γκρέμισαν τμήματά του σε άλλους σεισμούς. Μετά από κάθε μεγάλο σεισμό, όμως και οι Βυζαντινοί και οι Οθωμανοί επιδιόρθωσαν τον ναό και το ότι έφθασε σ’ αυτήν την κατάσταση που βρίσκεται μέχρι τις μέρες μας είναι χάρη σ’ αυτές τις επιδιορθώσεις. Μάλιστα μια φορά η Αγία Σοφία επιδιορθώθηκε από τον αρχιτέκτονα Σινάν, ο οποίος και την θωράκισε αντισεισμικά«.

Για την αντισεισμική ενίσχυση της Αγίας Σοφίας από τον Σινάν, βλ. και εδώ.

~ από Ταξιδιώτης στο Μαρτίου 30, 2010.

Ένα Σχόλιο to “Η Αγία Σοφία και οι σεισμοί…”

  1. Αναφέρεται επίσης, οτι για την προετοιμασία του κονιάματος που χρησιμοποιήθηκε, αντί για απλό νερό οιν Βυζαντινοί χρησιμοποίησαν …κριθαρόζουμο, δηλαδή νερό που μέσα του είχε βράσει κριθάρι. Αυτό μου το έλεγε ο παπούς μου που ήταν δάσκαλος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: