Μαύρη επέτειος η σημερινή…

300px-AthenagorasΣαν σήμερα το 1955 διαδραματίστηκαν τα γεγονότα της 6ης Σεπτεμβρίου, όπου ο υποκινούμενος από το «βαθύ» τουρκικό κράτος όχλος προκάλεσε βίαια επεισόδια κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, λεηλατώντας και πυρπολώντας ρωμέϊκες περιουσίες, επιχειρήσεις, ιδρύματα  και εκκλησίες. Αφορμή έδωσε η βομβιστική επίθεση στο πατρικό σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ, στη Θεσσαλονίκη, που αποδείχτηκε αργότερα ότι ήταν σκηνοθετημένη από την τουρκική κυβέρνηση. Τα «Σεπτεμβριανά» ήταν η αρχή του ξεριζωμού για τον Ελληνισμό της Πόλης.

Διάβασε εδώ το άρθρο-συγγνώμη του τούρκου δημοσιογράφου Mehmet Ali BIRAND για τα γεγονότα που ξερίζωσαν το δυναμικότερο κομμάτι των κατοίκων της.

Εδώ, η συνέντευξη του εκδότη της «Απογευματινής» στην τουρκική εφημερίδα BUGÜN για τα γεγονότα.

Και εδώ, τα Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου για τα Σεπτεμβριανά που οργάνωσε η Ομοσπονδία Κων-πολιτών στις 13/9/08, στην Αθήνα.

Καταγραφή

«Η 54η επέτειος των Σεπτεμβριανών» – Γράφει στην εφημερίδα «Μακεδονία» ο Νίκος Ουζούνογλου, καθηγητής Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου:

Ωστόσο παραμένει το πρόβλημα πώς μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη οι συμβάσεις της προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν τα κράτη που έχουν δεσμευτεί για την τήρηση των συμβάσεων προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν σέβονται τις δεσμεύσεις τους. Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σοβαρότητα, όταν πρόκειται για πράξεις κατάφωρης παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως π.χ. στοχοποίηση μειονοτήτων ώστε να εξαναγκαστούν σε μετανάστευση, οργάνωση εκτεταμένων προσχεδιασμένων επιθέσεων κατά μειονοτικών ομάδων, καθώς και λήψη διοικητικών μέτρων που αποσκοπούν στην καταστροφή εθνικών ή θρησκευτικών ομάδων.

Για τον περιορισμό των κρατικών αυθαιρεσιών, από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, στο πλαίσιο των οργάνων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, έχει διεξαχθεί μια συστηματική προετοιμασία για την κατάρτιση μηχανισμών αποκατάστασης θυμάτων μαζικών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αν στο διεθνές δίκαιο καθιερωθούν αυστηροί κανόνες, που θα προβλέπουν την αποκατάσταση και την αποζημίωση των θυμάτων κατάφωρων και μαζικών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα μπορούσε να ελπίζει κάποιος τη μείωση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά μειονοτήτων, που κατά κανόνα εμπίπτουν στην περίπτωση των μαζικών παραβιάσεων.

Επειτα από μακρά προετοιμασία, στις 16/12/2005 η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), του κατεξοχήν οργάνου που θεσμοθετεί νόμους για το Διεθνές Δίκαιο, ενέκρινε το ψήφισμα 60/147 με τον τίτλο: “Βασικές αρχές και οδηγίες επί του δικαιώματος θεραπείας και αποκατάστασης των θυμάτων από μαζικές παραβιάσεις κανόνων του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σοβαρών παραβιάσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου” (Basic Principles and Guidelines on the Right to a Remedy and Reparation for Victims of Gross Violations of International Human Rights Law and Serious Violations of International Humanitarian Law). Το ψήφισμα καλύπτει τόσο τα ζητήματα παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως είναι οι περιπτώσεις διωγμών και καταπιέσεων κατά μειονοτήτων, όσο και τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου.

 

ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ: Ο νομικός ορισμός της αποκατάστασης στο διεθνές δίκαιο προκύπτει από προηγούμενες αποφάσεις του Μόνιμου Δικαστηρίου Διεθνούς Δικαίου. Ως παράδειγμα αναφέρεται η περίπτωση της δίκης του 1927 για το εργοστάσιο Chorzow  (προσφυγή Γερμανίας κατά Πολωνίας), στην απόφαση της οποίας καθιερώθηκε η έννοια ότι “η αποκατάσταση, στο μέτρο του δυνατού, πρέπει να εξαλείψει όλες τις συνέπειες της παράνομης πράξης και να επαναφέρει την κατάσταση σε αυτήν που σε κάθε πιθανότητα θα υπήρχε, αν δεν είχε συμβεί η παράνομη πράξη”.  Όσον αφορά τη θεραπεία, ο ορισμός είναι πιο ασαφής και μπορεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα ενεργειών, όπως η συμφιλίωση μεταξύ των θυμάτων και θυτών, και σίγουρα έχει και ψυχολογικές συνιστώσες. Ο ορισμός της θεραπείας διαφοροποιείται σε σημαντικό βαθμό από τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά των εμπλεκόμενων στη διαδικασία, που μπορεί να διατυπωθεί και ως συμφιλίωση. Σημαντικό παράδειγμα είναι η περίπτωση της προσπάθειας θεραπείας των τραυμάτων του ρατσιστικού καθεστώτος απαρτχάιντ της Νότιας Αφρικής, μια περίπτωση που η επιρροή των αρχών της χριστιανικής θρησκείας είναι σημαντικού βαθμού.


Το αναφερόμενο ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ εισάγει για πρώτη φορά σοβαρές αρχές που πρέπει να ισχύουν στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου για την αποκατάσταση των θυμάτων και ειδικότερα μειονοτικών ομάδων που υπήρξαν θύματα κρατικών διωγμών κατά μαζικό τρόπο τον 20ό αιώνα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονιστεί ότι το ψήφισμα 60/147 απαγορεύει την παραγραφή παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων μαζικής κλίμακας και απαγορεύει απόλυτα την ασυλία οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου από τη διάπραξη τέτοιων ενεργειών.

 

Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ ΟΠΩΣ ΟΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΛΟΖΑΝΗΣ  (1923): Οι διωγμοί που έχει υποστεί ο ελληνισμός της Πόλης είναι καταγραμμένες σε ικανοποιητικό βαθμό στη διεθνή βιβλιογραφία και ιδιαίτερα με εργασίες τούρκων ακαδημαϊκών αλλά και γενικότερα της ακαδημαϊκής κοινότητας με κορυφαίο το έργο του καθηγητή Σπ. Βρυώνη που εστιάζει στα Σεπτεμβριανά.  Όπως τονίστηκε παραπάνω, το ψήφισμα της Γ.Σ. του ΟΗΕ 60/147 αφορά τη διάπραξη κατάφορων και μαζικών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο κατάλογος των παραβιάσεων κατά της ελληνορθόδοξης μειονότητας της Κωνσταντινούπολης και βέβαια των νήσων  Ίμβρου και Τενέδου είναι εξαιρετικά μεγάλος και μακρύς. Επικεντρώνοντας κάποιος στις περιπτώσεις των κατάφορων και μαζικής κλίμακας παραβιάσεων προκύπτουν οι εξής περιπτώσεις:
α) Η επιστράτευση σε τάγματα εργασίας των είκοσι ηλικιών (1941-42) με μυστικό διάταγμα που εφαρμόστηκε μόνο στους άνδρες των μειονοτήτων.
β) Ο έκτακτος εξοντωτικός φόρος ευμάρειας (Βαρλίκ Βεργκισί, 1942-44).
γ) Το πογκρόμ της νύκτας 6-7/9/1955.
δ) Οι απελάσεις των ελλήνων υπηκόων την περίοδο 1964-65.
Εκτός από τις παραπάνω τέσσερις περιπτώσεις, υπάρχει πλήθος παραβιάσεων συνθηκών ανθρωπίνων δικαιωμάτων που αφορούν την ελληνορθόδοξη μειονότητα της Κωνσταντινούπολης. Ανάλογες παραβιάσεις έχουν γίνει στην περίπτωση της μειονότητας της  Ίμβρου και της Τενέδου, που πρέπει να εξεταστούν παράλληλα με την υπό εξέταση αντικείμενο.

Για να μπορέσει κάποιος να διατυπώσει απόψεις, ποιές πρέπει να είναι οι ενέργειες για την αποκατάσταση, τονίζονται τα εξής σημεία:
α) Πρώτα από όλα, για να υπάρξει οποιαδήποτε αποκατάσταση, θα πρέπει η πλευρά του θύτη να αλλάξει στάση ως προς το τμήμα της μειονότητας που διαβιώνει στο φυσικό της χώρο. Η απαίτηση αυτή είναι πρόδηλη στο ψήφισμα 60/147, που καλεί η αλλαγή στάσης να είναι απρόσκοπτη και ειλικρινής. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει τέτοια στάση από πλευράς της Τουρκίας και υπάρχουν πολλά εμπόδια προς τα μειονοτικά ιδρύματα. Τι πρέπει να πράξει η τουρκική πολιτεία είναι διατυπωμένο σε διάφορα κείμενα και αφορά πλήθος θεμάτων, όπως τα ζητήματα των ιδρυμάτων και των περιουσιών τους, άρση των εμποδίων στη λειτουργία τους, θρησκευτικές ελευθερίες και κυρίως αλλαγή της νοοτροπίας αντιμετώπισης των μειονοτήτων.
Στο πλαίσιο των άμεσων ενεργειών για την αποκατάσταση είναι ανάγκη, παράλληλα με την αλλαγή στάσης, να υπάρξει η επίσημη καταδίκη από πλευράς οργάνων της πολιτείας της Τουρκίας των πράξεων παραβίασης μειονοτικών δικαιωμάτων. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει κάποια δειλά βήματα στο πλαίσιο δηλώσεων τούρκων αξιωματούχων. Όμως οι δηλώσεις αυτές μικρή σημασία έχουν, επειδή δεν δεσμεύουν νομικά την ίδια την πολιτεία. Θα πρέπει η καταδίκη πράξεων παραβιάσεων να γίνει με τρόπο τέτοιο που να δεσμεύει το κράτος της Τουρκίας, ώστε να ακολουθήσουν τα επόμενα βήματα της αποκατάστασης. Οι πράξεις που πρέπει να ακολουθήσουν αναφέρονται παρακάτω.
β) Το δεύτερο βήμα που πρέπει να γίνει είναι οι εξαναγκασθέντες σε εκπατρισμό και οι απόγονοί τους -όσοι επιθυμούν- να έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν στη γενέτειρά τους απρόσκοπτα και να υποστηριχθούν με συγκεκριμένα μέτρα που ενδεικτικά είναι:
– Απόδοση της ιθαγενείας τους που στερήθηκαν.
– Οικονομική υποστήριξη για την επανάκαμψή τους και κάλυψη των εξόδων της εγκατάστασης και έναρξης νέας εργασίας.
γ) Το τρίτο ζήτημα είναι η χορήγηση αποζημιώσεων σε όσους έχουν υποστεί ηθική ή υλική βλάβη. Η διερεύνηση των ιστορικών αρχείων και καταγραφών δίνει τη δυνατότητα αποζημίωσης των θυμάτων. Στο πλαίσιο αυτό Τουρκία και Ελλάδα  -και τρίτα κράτη αν υπάρχει ανάγκη-  θα πρέπει να ανοίξουν τα αρχεία τους. Παρόμοιες αποζημιώσεις έχουν χορηγηθεί από ευρωπαϊκά κράτη με πρώτη τη νέα Γερμανία προς τις χώρες στις οποίες είχε προκαλέσει καταστροφές αλλά και σε δικούς της πολίτες εβραϊκής καταγωγής, δίνοντας τεράστιες αποζημιώσεις. Θα πρέπει καταρχάς το αίτημα, εφόσον γίνουν τα βήματα α’ και β’, να υποβληθεί από τα άτομα που υπήρξαν θύματα ή, αν αυτοί δεν είναι εν ζωή, από τους απογόνους τους προς το κράτος της Τουρκίας. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει ανταπόκριση (σίγουρα), θα πρέπει να αρχίσει η διαδικασία με προσφυγή σε τουρκικά δικαστήρια για τις περιπτώσεις π.χ. του βαρλικιού, των Σεπτεμβριανών και ακόμη των απελάσεων, αφού και οι απελάσεις του 1964 ήταν παραβίαση της συνθήκης της Λοζάνης. Η Τουρκία, αν και έχει υπογράψει τη συνθήκη της Ρώμης του 1950 από το 1954, μόλις το 1987 δέχτηκε την αρμοδιότητα του ΕΔΑΔ (Στρασβούργο). Επομένως μόνο παραβιάσεις που έχουν συνέπειες και μετά το 1987 μπορούν να φθάσουν στο ΕΔΑΔ.
δ) Πέρα από τα ένδικα μέσα, η αποκατάσταση είναι θέμα πολιτικών αποφάσεων. Η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, αν και έχει αποδειχθεί ατελέσφορη μέχρι σήμερα, παραμένει ίσως από τους λίγους μηχανισμούς να υπάρξει πρόοδος στα ζητήματα που αναφέρονται παραπάνω. Επομένως η ενημέρωση των διεθνών οργανισμών στα ζητήματα που μας αφορούν είναι πολύ σημαντική. Στην έκθεση της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών, που έχει συνταχθεί για τα προβλήματα της ελληνορθόδοξης μειονότητας, οι προτάσεις που δίνονται στο τέλος αποτελούν χρήσιμο οδηγό για την παρουσίαση των αιτημάτων ενώπιον διεθνών οργανισμών.
ε) Σημαντικός τομέας στον οποίο πρέπει να επικεντρωθεί η προσπάθεια είναι η στενή συνεργασία με την κοινωνία πολιτών πρωτίστως στην Τουρκία και στη συνέχεια στην Ελλάδα και άλλες χώρες για την ενημέρωση των πολιτών με κύριο σκοπό το ξύπνημα των συνειδήσεων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η κυκλοφορία βιβλίων σε μεταφράσεις στην Τουρκία που παρουσιάζουν τον ελληνισμό της Ανατολής και της Κωνσταντινούπολης. Πολιτιστικές ανταλλαγές χωρίς να υπάρχει έκπτωση των ιστορικών αληθειών είναι επίσης σημαντικές.

~ από Ταξιδιώτης στο Σεπτεμβρίου 6, 2009.

4 Σχόλια to “Μαύρη επέτειος η σημερινή…”

  1. Wish I could understand what’s written:)

  2. […] Μπορεί να έχει περάσει η επέτειος των Σεπτεμβριανών, αλλά όταν βρήκα και διάβασα  αυτό το παλιό  άρθρο του […]

  3. […] “Σεπτεμβριανά”, σου έχω μιλήσει πολλλές φορές: εδώ και εδώ και εδώ, προσπαθώντας πάντοτε να κρατήσω μία […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: