Μία ενδιαφέρουσα άποψη…

Η ‘Απογευματινή’  της Κωνσταντινούπολης μας προσφέρει στο χθεσινό της φύλλο και τη μετάφραση ενός πολύ ενδιαφέροντος άρθρου του καθηγητή Αϊχάν Ακτάρ στη «Μιλιέτ», για το θέμα της Θεολογικής Σχολής. Διάβασέ το, θα καταλάβεις τί εννοώ…

Μετά το πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ της κυριακάτικης ‘Μιλιέτ’ με τον πηχυαίο τίτλο ‘Ιδού η επίμαχη Θεολογική Σχολή’, το θέμα της επαναλειτουργίας της Σχολής της Χάλκης επανήλθε χθες στον τουρκικό Τύπο με άρθρο του καθηγητή Αϊχάν Ακτάρ. Το εντυπωσιακό, λόγω της περίοπτης θέσης του και του εμπλουτισμού του με πολλές φωτογραφίες ρεπορτάζ της ‘Μιλιέτ’, ήταν γραμμένο βιαστικά και, επομένως, πρόχειρα.

Κυρίως όμως ορισμένες απαντήσεις ξεφεύγοντας από τα ερωτώμενα, περιείχαν περιττές ‘λεπτομέρειες’ και ανακρίβειες. Γενικότερα, πάντως, το δημοσίευμα συνέβαλε θετικά στην υπόθεση της Θεολογικής Σχολής γιατί ήταν καλών προθέσεων, παρέθετε σωστά στοιχεία για το ιστορικό της ιδρυμένης το 1844 Σχολής, παρουσίαζε φωτογραφικά τη σημερινή της κατάσταση, για να καταλήξει στο συμπέρασμα –που ήταν και ο τίτλος του ρεπορτάζ στις εσωτερικές σελίδες- περιμένει μαθητές εδώ και 38 χρόνια.

Το πλέον ενδιαφέρον ίσως σημείο του εν λόγω ρεπορτάζ, ήταν το τρίστηλο πλαίσιο με τίτλο Αναμένεται εποικοδομητική προσέγγιση (εκ μέρους του Πατριαρχείου) και υπέρτιτλοΥΠΕΞ, Υπουργείο Παιδείας και Συμβούλιο Ανώτατης Παιδείας αναζητούν λύση, όπου με αναφορά σε αξιόπιστες πηγές από την Άγκυρα, παρουσιάζονται τα συνταγματικά εμπόδια για την επαναλειτουργία της Σχολής, γίνεται λόγος για την αμοιβαιότητα και την μη αναγνώριση των εκλεγμένων μουφτήδων της μειονότητας στη δυτική Θράκη και εξηγείται ότι μετά τις δηλώσεις Ομπάμα κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Τουρκία, τα υπουργεία Εξωτερικών και Παιδείας, καθώς και το Συμβούλιο Ανωτάτης Παιδείας (YOK), αναζητούν πρόσφορη λύση, που επικεντρώνεται μάλλον στην υπαγωγή της Σχολής σε κάποιο τουρκικό πανεπιστήμιο. Οι ίδιες πηγές δηλώνουν ότιγια την εύρεση λύσης,είναι σημαντική η εποικοδομητική προσέγγιση του Πατριαρχείου.

Πάνω στην ώρα ίσως, από τελείως διαφορετική οπτική γωνία όμως -έχοντας ως γνώμονα την ανάγκη επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής Χάλκης- προσεγγίζει το θέμα ο κοινωνιολόγος καθηγητής του Πανεπιστημίου Μπιλγκί, Αϊχάν Ακτάρ, με χθεσινό του άρθρο στην εφημερίδα ‘Ταράφ’ υπό τον τίτλο

Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η Θεολογική Σχολή, σκιαγραφεί την κατάσταση και παρουσιάζει μια δική του πρόταση λύσης.

Παραθέτουμε παρακάτω το εν λόγω άρθρο, σε μετάφραση της Α:

Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η Θεολογική Σχολή…

Του Αϊχάν Ακτάρ

Κατά συνάντηση του Προέδρου Ομπάμα με τον Ορθόδοξο Πατριάρχη του Φαναρίου, το θέμα της λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής Χάλκης, ήρθε και πάλι στην επικαιρότητα. Η Σχολή η οποία ξεκίνησε τη λειτουργία της το 1844, στα 127 χρόνια της λειτουργίας της έδωσε 930 αποφοίτους. Από αυτούς οι 343 έφθασαν στο βαθμό του Επισκόπου, ενώ 12 ενθρονίστηκαν ως Πατριάρχες. Το 1971, σε εφαρμογή της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου να κλείσουν οι ιδιωτικές ανώτατες σχολές, πιέστηκε να υπαχθεί σε κάποιο κρατικό πανεπιστήμιο, σε τμήμα θρησκευτικών σπουδών, κάτι στο οποίο αντέδρασε η διοίκηση της Σχολής. Η άρνηση στηρίχθηκε στο γεγονός ότι η Θεολογική Σχολή είναι ένα Οθωμανικό Ίδρυμα και δεν έχει ουδεμία σχέση με τις Ανώτατες Σχολές που λειτούργησαν μετά το 1965. Συνέχισε τη λειτουργία της στηριζόμενη στα δικαιώματα που παρέχει στην Ρωμαίικη μειονότητα το άρθρο 40 της Συνθήκες της Λοζάννης. Η Θεολογική Σχολή Χάλκης παραμένει κλειστή από το 1971, καθότι το Πατριαρχείο αρνήθηκε να δεχθεί την προσάρτησή της, π.χ. στο Πανεπιστήμιο Σταμπούλ.

Στην πραγματικότητα, η Θεολογική Σχολή Χάλκης υπήρξε θύμα της κυπριακής διένεξης. Από το 1950 οπότε ξεκινά η κρίση του κυπριακού, Τουρκία και Ελλάδα συμπεριφέρονται στις μειονότητές τους ως να ήταν όμηροι. Οι Τούρκοι της Δυτικής Θράκης και οι Ρωμιοί της Πόλης γίνονται θύματα του διπλωματικού μηχανισμού εκδίκησης που χαρακτηρίζεται αμοιβαιότητα. Όπως το λεει ο Μπασκίν Οράν, Τουρκία και Ελλάδα, με στόχο να προστατεύσουν τα δικαιώματα των ομοεθνών τους, κατέστησαν μαύρη τη ζωή των ίδιων των πολιτών τους. Το Πατριαρχείο ζητά την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής Χάλκης για να εκπαιδεύσει κληρικούς. Η δικηγόρος του Πατριαρχείου Κεζμπάν Χατεμί, προτείνει τη λειτουργία της υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Παιδείας (Ραντικάλ, 10 Απριλίου). Η δε Κυβέρνηση, αναφέρει ότι είναι αναγκαία η τροποποίηση κάποιων νόμων για να καταστεί δυνατή η επαναλειτουργία της με το καθεστώς του 1971. Είναι βαθιά η εκτίμηση που έχω στην αξιότιμη κυρία Χατεμί, τόσο για τις νομικές της γνώσεις όσο και για τους νομικούς της αγώνες ώστε να επωφελούνται οι μη μουσουλμανικές μειονότητες από τα ίδια με τους υπόλοιπους πολίτες δικαιώματα. Όμως βρίσκω δίχως νόημα και ίσως και επικίνδυνη, της επιμονή της να λειτουργήσει η Θεολογική Σχολή υπό το προ του 1971 καθεστώς. Και εξηγούμαι:

1. Πολλά άλλαξαν από το 1971 και δώθε. Μετά από το πραξικόπημα του 1980 δομήθηκε νέο νομικό καθεστώς. Σύνταγμα του 1982, Ανώτατο Εκπαιδευτικό Συμβούλιο (YOK) κλπ., η κυβέρνηση του ΑΚΡ θα αναγκαστεί να ψηφίσει τροπολογίες για αρκετούς νόμους για να μπορέσει η Σχολή να λειτουργήσει με το παλαιό καθεστώς. Αλλά και σ’ αυτή την περίπτωση -ας μην υπάρξουν αμφιβολίες- η αντιπολίτευση, Λαϊκό και Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (CHP+MHP), θα προσβάλλουν τις τροπολογίες αυτές στο Συνταγματικό Δικαστήριο και θα τις αναιρέσουν.

2. Πέραν τούτου, πιστεύω ότι η επιμονή να λειτουργήσει η Θεολογική Σχολή υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Παιδείας δεν είναι και πολιτικώς ορθή. Σκεφθήκατε τι θα συνέβαινε εάν στις επόμενες εκλογές προέκυπτε κυβέρνηση συνασπισμού των CHP + MHP; Πιθανότατα Υπουργός Παιδείας θα γινόταν κάποιος που θα σκέπτεται όπως ο Ονούρ Οϊμέν του CHP ή ο Ντενίζ Μπολούκμπασι του MHP. Εάν αυτός ο τρόπος σκέψης, ο οποίος δεν θεωρεί την Θεολογική Σχολή ίδρυμα κληρονομημένο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά πράκτορα της Ελλάδας στη Χάλκη, γίνει κυβέρνηση, θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να την ξανακλείσει. Ας μην ξεχνάμε ότι τα ιδιωτικά φροντιστήρια κουρδικής γλώσσας που είχαν ξεκινήσει τη λειτουργία τους στο Ντιάρμακιρ έκλεισαν με αποφάσεις απλών επιθεωρητών με προσχήματα όπως το μέγεθος που είχαν οι πόρτες ή τα παράθυρα. Κατά τη γνώμη μου, η λειτουργία της Σχολής υπό τον έλεγχο του Υπουργείου, ισούται με φιλί θανάτου.

Τί θα έπρεπε λοιπόν να γίνει; Στο θέμα αυτό σκέπτομαι όπως ο Χασάν Τζελάλ Γκιουζέλ: Η Θεολογική Σχολή Χάλκης μπορεί να ανοίξει με μορφή βακουφικού πανεπιστημίου, σύμφωνα με όσα προβλέπει το Ανώτατο Εκπαιδευτικό Συμβούλιο (YOK).

Αυτά που χρειάζεται να γίνουν είναι τα εξής.

1. Όπως το Βακούφι (Ίδρυμα) Ραχμί  Κοτς ίδρυσε το Πανεπιστήμιο Κοτς, έτσι και το Βακούφι Μονής Αγίας Τριάδος μπορεί να ιδρύσει το Πανεπιστήμιο Χάλκης. Η διοίκηση του βακουφίου θα αποτελείται από Ρωμιούς πολίτες της Τουρκίας με επικεφαλής τον Ρωμιορθόδοξο Πατριάρχη Φαναρίου Βαρθολομαίο.

2. Σύμφωνα με όσα προβλέπει ο YOK, ένα πανεπιστήμιο υποχρεούται να έχει τουλάχιστον δύο Σχολές. Η μια από αυτές θα είναι Σχολή Ορθοδόξου Θρησκεύματος και η άλλη μπορεί να είναι Φυσικομαθηματική ή Φιλολογική. Η γλώσσα διδασκαλίας της πρώτης θα είναι αφεύκτως τα ελληνικά. Εάν το Πανεπιστήμιο Μαρμαρά έχει τα γαλλικά για τη Δημόσια Διοίκηση και τα αγγλικά για τη Διοίκηση Επιχειρήσεων, μπορεί και η Χάλκη να χρησιμοποιήσει τα ελληνικά για τη Σχολή Ορθοδόξου Θρησκεύματος. Όσο για την Φυσικομαθηματική ή Φιλολογική Σχολή μπορεί να χρησιμοποιούνται τα αγγλικά. Κανείς δεν μπορεί να έχει αντίρρηση, καθότι στην Τουρκία πολλά πανεπιστήμια χρησιμοποιούν διαφορετικές γλώσσες στις Σχολές τους.

3. Κάποιο μέλος της Ρωμαίικης μειονότητας που κατέχει τον τίτλο του καθηγητή μπορεί να διοριστεί ως Πρύτανης. Δεν είναι απαραίτητο οι Πρυτάνεις και οι Κοσμήτορες να είναι Θεολόγοι.

4. Όπως έρχονται κάποιοι από την Οξφόρδη και εργάζονται στο Bilkent, έτσι μπορούν να έρθουν καθηγητές από ξένη χώρα, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας και να διδάξουν.

5. Η διοίκηση τουYOK πλέον στηρίζει οποιοδήποτε μαθητή έχει αποκτήσει το δικαίωμα στη χώρα του να εγγραφεί σε πανεπιστήμιο, να έρθει να φοιτήσει εδώ, σε βακουφικά πανεπιστήμια. Έτσι απλουστεύεται η εγγραφή στη Σχολή Ορθοδόξου Θρησκεύματος, μαθητών που θα έρθουν από την Ελλάδα ή άλλες χώρες. Όσο για τη δεύτερη Σχολή, μπορεί να γίνονται δεκτοί μαθητές με τις εισαγωγικές. Θεολόγοι και… μινιφορούσες, μπορούν να φοιτούν σε διαφορετικούς χώρους. Όπως ακριβώς συμβαίνει σε Οξφόρδη και Κέμπριτς, το Πνευματικό και το Κοσμικό αν συνυπάρξουν, κατά τη γνώμη μου δεν είναι και κακό! Βεβαίως, πολλοί από τους αποφοίτους της Θεολογικής θα σταδιοδρομήσουν στο εξωτερικό. Στην ουσία δεν είναι καθόλου κακό να υπηρετούν στους ναούς της Αμερικής κληρικοί που έχουν σπουδάσει στην Πόλη! Πιστεύουμε ότι ο Πρόεδρος Ομπάμα ενοχλείται από μια πιθανή απώλεια της δύναμης του Πατριαρχείου του Φαναρίου στον Ορθόδοξο Κόσμο και την αντίστοιχη ενδυνάμωση του κύρους της Ρωσικής Εκκλησίας.

Άραγε η ημέτερη εθνικιστική παρέα τι σκέπτεται γι’ αυτήν την σύγκρουση; Αξιότιμοι κύριοι που κάθε τρις και λίγο εμφανίζεστε στο γυαλί για κουβεντούλες επί στρατηγικής, πώς θα σχολιάζατε το συγκεκριμένο;

~ από Ταξιδιώτης στο Απριλίου 16, 2009.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: