Φανάρι και Μπαλάτ: ξενάγηση από το «Γεωτρόπιο»…

Η αρχή του άρθρου στο "Εψιλον"

Η αρχή του άρθρου στο "Γεωτρόπιο"

Στο «Γεωτρόπιο«, το περιοδικό της «Σαββατιάτικης Ελευθεροτυπίας«, στο τεύχος νο. 456 της 10ης Ιανουαρίου 2009, υπάρχει ένα καταπληκτικό άρθρο του Ζήση Καρδιανού, που μας ξεναγεί με πολύ ζωντανές και δικές του φωτογραφίες, στο Φανάρι και το Μπαλάτ (στα ρωμέϊκα: Μπαλατάς εκ του «Παλάτιον»): όπως λέει το καλό περιοδικό, «στις δύο παλιές, ιστορικές γωνιές της Κωνσταντινούπολης, την πρώτη, παλιά γειτονιά των Ρωμιών και τη δεύτερη, Εβραίων και Αρμενίων, που κάποτε έσφυζαν από ζωή και σήμερα δίνουν την εικόνα ερειπωμένων περιοχών«.

Αντιγράφω χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το άρθρο και τις λεζάντες του και μεταφέρω τις εικόνες που αποτύπωσε ο γνωστός φωτογράφος, από τις αυτές παλιές γειτονιές, στις οποίες αξίζει να περπατήσεις ένα πρωϊνό, ίσως μετά την επίσκεψή σου στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ανέβα στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, τράβηξε μετά ψηλά προς το Εντίρνεκαπί, να δεις το Καριγιέ Τζαμί (τη Μονή της Χώρας) και να θαυμάσεις τα ψηφιδωτά και ύστερα άφησε τον εαυτό σου να χαθεί μέσα στα στενά, κατεβαίνοντας προς το Μπαλάτ και χαζεύοντας τα παιδιά που παίζουν στα χαλάσματα των παλιών σπιτιών. Πάμε, λοιπόν, μία βόλτα μαζί, χάρη στο άρθρο του Ζήση Καρδιανού:

"Εντονα χρώματα, ξεχωριστή αισθητική"

"Εντονα χρώματα, ξεχωριστή αισθητική"

«ΟΧΙ ΠΟΛΥ ΜΑΚΡΙΑ από τα ιστορικά τζαμιά και τις βυζαντινές εκκλησίες της Κωνσταντινούπολης, τα πολύβουα παζάρια και τα μυσταγωγικά χαμάμ, ανεβαίνοντας από το Εμίνονου τον παράκτιο δρόμο αριστερά από τον Κεράτιο κόλπο, ο περίεργος επισκέπτης γρήγορα θα βρεθεί στην παλιά γειτονιά των Ρωμιών της Πόλης, το Φανάρι. Αν, δε, είναι πραγματικά ανήσυχος, αν δεν τον αποτρέψουν με μιάς η φτώχεια και η εξαθλίωση και περιπλανηθεί στα λιθόστρωτα σοκάκια, το βήμα του θα τον φέρει στο Μπαλάτ , έναν μαχαλά στον οποίο παλιότερα ζούσαν κυρίως οι Εβραίοι και οι Αρμένιοι της Κωνσταντινούπολης».

"Μεταφ�ροντας το εμπόρευμα σε κεντρικό σημείο"

"Μεταφέροντας το εμπόρευμα σε κεντρικό σημείο"

«Πλαισιωμένες στα δυτικά από τα βυζαντινά τείχη του 5ου αιώνα, βόρεια από τον Κεράτιο Κόλπο, οι συνοικίες Φανάρι και Μπαλάτ βίσκονται στην ιστορική χερσόνησο της Κωνσταντινούπολης. Κάποτε, ζωντανές εστίες της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής Ρωμιών, Εβραίων και Αρμενίων, τώρα κατοικούνται κυρίως από μουσουλμάνους που έχουν μεταναστεύσει εδώ από άλλες πόλεις και αγροτικές περιοχές της Τουρκίας. Σήμερα, το Φανάρι και το Μπαλάτ δίνουν την εικόνα εντελώς σαραβαλιασμένων περιοχών που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο μιας ολικής καταστροφής. Ορισμένα κτήρια είναι ήδη ερείπια και ένα σημαντικό ποσοστό βρίσκονται σε άθλια κατάσταση. Ενας από τους λόγους αυτής της παρακμής είναι και η μεταφορά της ναυτικής βιομηχανίας από τον Κεράτιο στην Τούζλα, με συνέπεια την κοινωνική και οικονομική εξαθλίωση των κατοίκων της περιοχής. Εξαιτίας των χαμηλών ενοικίων, αυτές οι γειτονιές παίζουν σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή στο αστικό περιβάλλον των φτωχών στρωμάτων, που φυσικά δε διαθέτουν τους πόρους για να επσικευάσουν και να συντηρήσουν τα αποσαθρωμένα σπίτια».

"Παραδοσιακός καφεν�ς με ιδιαίτερα χρώματα"

"Παραδοσιακός καφενές με ιδιαίτερα χρώματα"

«Το Φανάρι ήταν η γειτονιά των Ελλήνων από τα πρώτα χρόνια μετά την Αλωση. Ο πόλος γύρω από τον οποίο απλώθηκε αυτή η γειτονιά ήταν το Ελληνικό Ορθόδοξο Πατριαρχείο. Τον 17ο αιώνα, το Φανάρι έγινε η περιοχή της ανώτερης αστικής τάξης, η οποία άρχισε να κατασκευάζει τις πολυτελείς κατοικίες της με τις λαξευτές πέτρες και τον περίτεχνο διάκοσμο στις προσόψεις … Ομως κατά τον 19ο αιώνα, η κοινωνική δομή του συνοικισμού υπέστη μία ραγδαία μεταβολή. Οι προεξάρχουσες οικογένειες των Ελλήνων μετακόμισαν στα χωριά κατά μήκος του Βοσπόρου, όπως η Ταραμπιά και το Κουρούτσεσμέ. Μόνον οι υπάλληλοι, οι τεχνίτες και οι έμποροι έμειναν πίσω … Μετά το πρώτο κύμα μεταναστών στις αστικές περιοχές της Κωνσταντινούπολης, τα Πριγκηποννήσια, το Καντίκιοϊ και το Σισλί, στος τέλος του 19ου αιώνα, η δομή του πληθυσμού άρχισε να αλλάζει ραγδαία. Οι Ελληνες εγκατέλειψαν οριστικά και μαζικά την περιοχή το 1955, μετά τους υποκινούμενους από την τουρκική κυβέρνηση διωγμούς …».

"Θλίψη, μελαγχολία και νοσταλγία για �να λαμπρό παρελθόν που χάθηκε"

"Θλίψη, μελαγχολία και νοσταλγία για ένα λαμπρό παρελθόν που χάθηκε"

«Το Μπαλάτ ήταν ακόμη από την εποχή του Βυζαντίου η συνοικία των Εβραίων και των Αρμενίων … Μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1894 και μία αλληλουχία πυρκαγιών … η κοινωνική δομή του Μπαλάτ υπέστη βαθιές αλλαγές. Το πιο εύπορο κομμμάτι του πληθυσμού μετακόμισε στον Γαλατά, όπου έως τις μέρες μας είναι εγκατεστημένα τα κυριότερα εβραϊκά ιδρύματα και οι μεγάλες συναγωγές. Στη συνέχεια, το ένα τέταρτο του εβραϊκού πληθυσμού μετανάστευσε στο νεοϊδρυθέν κράτος του Ισραήλ».

"Σαν σκι�ς οι μουσουλμάνες με τις μαντήλες"

"Σαν σκιές οι μουσουλμάνες με τις μαντήλες"

«Η περιοχή του Φαναρίου και του Μπαλάτ έχει συμπεριληφθεί μαζί με ακόμη 5 παρααδοσιακές γειτονιές σε ένα σχέδιο αποκατάστασης που χρηματοδοτείται εν μέρει από την UNESCO. Το 2005 αποφασίστηκε η μετάταξη της Κωνσταντινούπολης από τη λίστα των ‘Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς’ σε αυτή των ‘Απειλούμενων’. Το σχέδιο αποκατάστασης εντάσσεται επίσης στις προετοιμασίες ενόψει του 2010».

"Εικόνες που στη χώρα μας συναντούσαμε πολλ�ς δεκαετίες πίσω"
«Εικόνες που στη χώρα μας συναντούσαμε πολλές δεκαετίες πίσω»
"Πολλά παιδιά σταματούν το σχολείο μετά τα 12 τους χρόνια"
«Πολλά παιδιά σταματούν το σχολείο μετά τα 12 τους χρόνια»
"Η περιοχή �χει συμπεριληφθεί σε �να σχ�διο αποκατάστασης της UNESCO"
«Η περιοχή έχει συμπεριληφθεί σε ένα σχέδιο αποκατάστασης της UNESCO»
"Παραμελημ�νες αλλά ξεχωριστ�ς γειτονι�ς"
«Παραμελημένες αλλά ξεχωριστές γειτονιές»
"Η περιοχή αργά αργά μεταβλήθηκε σε μία φτωχική συνοικία μεταναστών"
«Η περιοχή αργά αργά μεταβλήθηκε σε μία φτωχική συνοικία μεταναστών»

Δες και εδώ τις εντυπώσεις της blogger Παρασκευής Αράπογλου από την επίσκεψή της στις 2 αυτές περιοχές.

Δες εδώ και άλλες φωτογραφίες του Ζήση Καρδιανού από την Κωνσταντινούπολη.

~ από Ταξιδιώτης στο Ιανουαρίου 22, 2009.

2 Σχόλια to “Φανάρι και Μπαλάτ: ξενάγηση από το «Γεωτρόπιο»…”

  1. […] Uncapani, από τις παλιές γειτονιές Τζιμπαλί, Φανάρι, Μπαλάτ,  και τέλος την Γέφυρα του Κεράτιου. Σε αφήνει στην […]

  2. […] το Φανάρι και πριν από τον Αϊβάνσαράϊ, σου έχω μιλήσει εδώ… Ηταν κυρίως γειτονιά των εβραίων και των […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: