Περί κουζίνας και άλλων τινών…

Γκιοζλεμ�ς - Η φωτογραφία από την Wikipedia Commons

Γκιοζλεμές - Η φωτογραφία από την Wikipedia Commons

Η ίδια φίλη (η Ερση) μας κάνει και τις προτάσεις της για φαγητό. Τις παραθέτω αυτούσιες, διότι και εμένα μου αρέσει να ανακαλύπτω μέρη για φαγητό, που δεν είναι ο «κλασσικός» προορισμός των τουριστών, αλλά έχουν μία άποψη για τα πιάτα που σερβίρουν.

«…θα ανεφερθώ στο θέμα του φαγητού. Στην Κωνσταντινούπολη δεν έψαξα ποτέ να φάω κάτι άλλο εκτός απο Τουρκική κουζίνα. Και γενικά αυτή είναι η άποψή μου: να δοκιμάζω την τοπική κουζίνα… Η γεύση της τουρκικής κουζίνας είναι πολύ οικεία σε εμάς, η μόνη τους διαφορά είναι ότι δεν έχουν πολύ-πολύ το μαρούλι στις σαλάτες και καθόλου τα χόρτα. Λέγεται ότι, τώρα τελευταία, αρχίζουν να ξεφυτρώνουν και στην Κωνσταντινούπολη ιταλικά, κινεζικά, ταϋλανδέζικα εστιατόρια, αλλά δε με τράβηξαν ώστε να τα δοκιμάσω. Το ομολογώ ότι πάσχω από αθεράπευτο οριενταλισμό, δεν μου αρέσει η προοπτική της δυτικής μεγαλούπολης με τα διάφορων εθνικοτήτων εστιατόρια της. Αυτά ας τα χαίρονται οι ντόπιοι, εγώ επιμένω τούρκικα.

Το πρώτο εστιατόριο που με είχε εντυπωσιάσει βρίσκεται δίπλα στη Μονή της Χώρας. Αφού θαυμάσετε τα μοναδικά ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες, πηγαίνετε στο ξενοδοχείο Kariye, το οποίο είναι πολύ καλό αλλά απόκεντρο για να μείνει κανείς εκεί, εξ ου είναι και πολύ καλό ως προς τις τιμές του. Το εστιατόριο του Asitane είναι όμως όλα τα λεφτά. Ο μάγειρας του προσπάθησε να βάλει ξανά σε λειτουργία κάποιες ξεχασμένες συνταγές φαγητών που προσφέρθηκαν σε ένα γλέντι που έγινε προς τιμήν δυο πριγκίπων, γιων του Σουλτάνου, που είχαν κάνει την περιτομή τους. Πολύ ιδιαίτερες γεύσεις. Εμένα μου άρεσαν πολύ, αρκεί να σας αρέσει το γλυκό στο φαγητό.

Προχωρώντας προς τα κάτω, βρισκόμαστε στην περιοχή Zeyrek. Η περιοχή αυτή, κοντά στο Πατριαρχείο, είναι σήμερα υποβαθμισμένη, μένουν δηλαδή κάποιοι άνθρωποι που οι συνθήκες τους επέβαλλαν να εγκαταλείψουν τα πατρογονικά τους χώματα και να έρθουν στην Κωνσταντινούπολη. Πολύ φτώχεια, δηλαδή. Και χαρακτήρας γειτονιάς παράλληλα. Στην γειτονιά αυτή βρίσκεται κανείς για δυο λόγους: ο πρώτος είναι για να επισκεφτεί τον ναό του Παντοκράτορα. Ο ναός αυτός είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς και πλέον προστατεύεται από την Unesco. Στην ουσία πρόκειται για τρεις ναούς ενωμένους, και κάποιοι αυτοκράτορες είχαν ταφεί εκεί αλλά το κυριότερο είναι ότι επρόκειτο για ένα ολόκληρο μοναστικό συγκρότημα, από το οποίο σώζεται σήμερα μόνο το καθολικό. Παράλληλα, έχει σωθεί και το τυπικό της μονής, και από οποίο μαθαίνουμε ότι η μονή αυτή ήταν ο πρώτος νοσοκομειακός θεσμός που λειτούργησε ποτέ. Πολύ πριν από τα αντίστοιχα μεσαιωνικά δυτικοευρωπαϊκά μοναστικά νοσοκομεία. Επίσης, για τις γυναικολογικές ασθένειες χρησιμοποιούσε γυναίκες γιατρούς με το ίδιο status με αυτό των αντρών. Και επίσης καθιέρωσε και έναν πολύ γνωστό σε εμάς θεσμό, από τον οποίο δε μπορούμε να ξεφύγουμε πια με τίποτα: το ράντζο. Αν πλάκωναν περισσότεροι ασθενείς άνοιγαν «τον παρακράββατον» για τον δύστυχο περισσευάμενο. Το καθολικό μέχρι τώρα λειτουργούσε ως Τζαμί Zeyrek, τώρα θα το μετατρέψουν σε μουσείο, αλλά αυτή η διαδικασία προχωρά τόσο αργά, που φέξε μου και γλίστρησα. Άρα είναι κλειδωμένο. Εκεί όμως που θα κόβετε γύρω τριγύρω βόλτες, κάποιο από τα παιδάκια θα τρέξει να φωνάξει τον υπεύθυνο (ο ιμάμης είναι; δεν ξέρω), ο οποίος θα ξεκλειδώσει, θα σας βάλει να βγάλετε τα παπούτσια σας και να προχωρήσετε. Σε κάποιο σημείο υπάρχουν ίχνη τοιχογραφιών. Θα σας δείξει την κόχη που ήταν το μνήμα κάποιου αυτοκράτορα η αυτοκρατόρισσας, δε θυμάμαι πια, και κυρίως θα σας δείξει ένα σημείο του πατώματος που έχει σωθεί με μαρμαροθετήματα. Δεν είναι πολλά αυτά που έχουν μείνει, αλλά, αν βρεθείτε εκεί πάνω στον ένα από τους επτά λόφους της βασιλεύουσας, αξίζει να το επισκεφθείτε. Δώστε και κάτι στον φύλακα για να προθυμοποιείται να το ανοίγει και στους επόμενους επισκέπτες. Αφού, λοιπόν, τελειώσετε με τα περασμένα μεγαλεία, πηγαίνετε να φάτε λίγο πιο δίπλα, στο εστιατόριο Zeyrekhane στο σοκάκι Ibadethane Arkasi αρ 10. Γιατί; Πρώτον, έχει εξαιρετική θέα στον Κεράτιο και στο Σουλειμανιγιέ Τζαμί, που έχτισε ο Σινάν, οπότε, αν κάνει καλό καιρό και καθίσετε έξω, θα απολαύσετε μια όμορφη θέα. Δεύτερον, μέσα ο χώρος είναι πανέμορφος, τρίτον το σέρβις είναι εξαιρετικό και το φαΐ κλασικό τουρκικό και πολύ πολύ καλό. Προσοχή! Οι μερίδες είναι θεόρατες. Ανήκει στο ίδιο ίδρυμα που διαχειρίζεται το Τεχνικό Μουσείο του Ραχμί Κοτς και, ως εκ τούτου, συμπεραίνω ότι και εκείνα τα εστιατόρια θα είναι πολύ καλά. Οι τιμές του μας φάνηκαν πολύ καλές. Δηλαδή, στην Ελλάδα κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ πολύ πιο ακριβό. Το ίδιο ισχύει και για το προηγούμενο.

Συνεχίζοντας τη βόλτα σας και εφόσον επισκεφθείτε και κάποιο ισλαμικό μνημείο, όπως είναι το Σουλειμανιγιέ, μην παραλείψετε να φάτε στις κουζίνες του. Εξηγούμαι: αυτά τα τεραστία θρησκευτικά συγκροτήματα έπαιζαν και ένα κοινωνικό ρόλο. Το συγκεκριμένο οργάνωνε συσσίτια για τους άπορους. Τάιζε κάθε μέρα πολλές χιλιάδες άπορους. Επομένως είχε τεράστιες κουζίνες. Στο χώρο που βρίσκονται οι κουζίνες υπάρχει σήμερα ένα πολύ ατμοσφαιρικό εστιατόριο: το Daruzziyafe. Eίναι πολύ όμορφα να τρως σε αυτή την κλειστή αυλή με σιντριβάνι, σε ένα κτίριο του 1500. Το φαγητό είναι καλό και το σέρβις επίσης, αν και δεν πολυμιλάνε αγγλικά. Πάντως εδώ αλκοόλ δεν έχει. Θα τη βγάλετε με αιράν και σερμπέτια. Φτάνοντας στο Εμίνονου, πηγαίνετε στην Αιγυπτιακή αγορά και αφού αγοράσετε παστουρμάδες και χαβιάρια και ό,τι άλλο σας τραβήξει την όρεξη σας, ανεβείτε τη σκάλα για τον Παντελή. Εξαιρετικό εστιατόριο, λειτουργεί μόνο το μεσημέρι, 12.00 -15.00. Η κόρη του έχει ανοίξει με την ίδια ονομασία ένα εστιατόριο στην Κηφισιά, αλλά εδώ είναι το real thing. Ακούς τους υπεύθυνους να δίνουν τις παραγγελίες στα ελληνικά, ακόμη και τα γκαρσόνια μας μιλούσαν ελληνικά. Όταν ρωτήσαμε σχετικά, μας είπαν ότι «εδώ μέσα μάθαμε». Από τη μια μεριά των παραθύρων, βλέπει κανείς την θάλασσα του Εμίνονου και από την άλλη, βλέπει τον κεντρικό δρόμο της αγοράς, με τον κόσμο που πάει και έρχεται. Στους τοίχους φωτογραφίες με αφιερώσεις. Συγκράτησα στη μνήμη μου αυτή της Μελίνας και του Μάνου Χατζιδάκι, τότε που γυρίζανε το Τοπ Καπί. Η ατμόσφαιρα είναι λίγο σαν τον «Όλυμπο-Νάουσα» για μας τους παλιούς Θεσσαλονικείς. Δεν είναι φτηνό, σε καμία περίπτωση, αλλά την ταραμοσαλάτα του και τις αγκινάρες αλά πολίτα, ένα χρόνο μετά και τις θυμάμαι ακόμη.

Αρκετά όμως με τα μεσημεριανά γεύματα. Για το βράδυ έχω να προτείνω το Sarnic στο Sοgukcesme Sok. … Είναι και αυτό δημιούργημα της Τούρκικης ΕΛΠΑ και κατεβαίνει κανείς αρκετά σκαλιά. Βλέπετε βρίσκεται μέσα σε μια βυζαντινή κινστέρνα. Ο μόνος φωτισμός του είναι τα κεριά και η φωτιά από ένα τεράστιο τζάκι. Απρίλιο που πήγα για τελευταία φορά, η φωτιά έκαιγε ακόμη. Έχει ζωντανή μουσική από βιολί και είναι παρά πολύ ρομαντικό. Ο χώρος ενδείκνυται για να δώσετε όρκους αιώνιας αγάπης, αφοσίωσης κλπ. Αν δεν είστε ακριβώς σίγουροι (ες) για το τι θέλετε να πράξετε στο μέλλον σας, καλύτερα να το αποφεύγετε. Ο χώρος μπορεί να σας παρασύρει σε λόγια που ενδέχεται να έχουν άσχημες συνέπειες. Το φαγητό δεν είναι τίποτα το ιδιαίτερο, χωρίς να είναι κακό, αλλά σε ένα τέτοιο χώρο ποιος νοιάζεται να φάει;

Συνεχιζω με την περιοχή του Πέραν. Δυο εξαιρετικά καφέ: το πρώτο λέγεται Cafe Markiz και είναι στον πεζόδρομο της λεωφόρου του Πέραν ή σήμερα πλέον Istiklal Caddesi 360-362, κοντά στο Τουνέλ. Ανακαινισμένο, κρατάει πολύ από την κεντροευρωπαϊκή ατμόσφαιρα του. Ενδιαφέροντα ξύλινα πανό με πλακίδια που πάνω τους απεικονίζονται οι τέσσερις εποχές του χρόνου ως τέσσερις γυναίκες σε στυλ art nouveau. Θυμίζει τι θα ήταν η λεωφόρος αυτή στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Εξαιρετικά γλυκά, τέλειες σοκολάτες από όλα τα μέρη του κόσμου. Το δεύτερο, λίγο πιο νεανικό και κουλτουριάρικο, θα αρέσει πολύ στο Δήμο (υποθέτω). Το έχει ο πιο διάσημος φωτογράφος της Τουρκίας, ο Ara Guler. Το καφέ λέγεται Kafe Ara και βρίσκεται στο Tosbag Sokak 8A, που είναι μια πάροδος καθετα στην Istiklal. Μέσα είναι διακοσμημένο με φωτογραφίες του. Για πιο hip καταστάσεις προτείνω το 360. Υποτίθεται οτι είναι οι μοίρες της θέας. Και έχει. Λειτουργεί όλη μέρα και σχεδόν όλη τη νύχτα κιόλας. Είναι τα πάντα: το πρωί καφέ και σνακς και ενδεχομένως και γκαλερί, το βράδυ φαγητό, ποτό, μπαρ, ρέστωραν, χορός: όλα σε ένα. Βρίσκεται στον τελευταίο όροφο ενός κτιρίου με διαμερίσματα που κτίστηκε τον 19ο αιώνα, την Istiklal Caddesi. Λέει και παράλεει.

Σε βόλτα προς το Εγιούπ, αξίζει να σταματήσει κανείς στο Pierre Loti, όπου να πιει ένα τούρκικο στη χόβολη και να θαυμάσει τη θέα προς τη πόλη και τον Κεράτιο. Όπου Εγιούπ, περιοχή εκτός των θεοδοσιανών τειχών. Μέσα στις πάμπολλες πολιορκίες που έζησε η Πόλη, ήταν και μια από Άραβες … Σε αυτή την πολιορκία σκοτώθηκε ένας από τους φίλους και μαθητές του Μωάμεθ και ετάφη εκεί, στην περιοχή που σήμερα ειναι το Εγιούπ. Όταν η Πόλη πολιορκήθηκε για τελευταία φορά, τότε οι τούρκοι ανακάλυψαν τον τάφο του μαθητή του Μωάμεθ και αυτό θεωρήθηκε καλός οιωνός. Μετά την κατάκτηση της πόλης, κτίστηκε λαμπρό τέμενος για τον τάφο του και εκεί ήταν το μέρος όπου στην ουσία πραγματοποιείτο η ανάρρηση των σουλτάνων στο θρονο. Όταν είχα πάει εγώ εκεί πριν άπειρα χρόνια, η φυσιογνωμία του μέρους ήταν τελείως ιδιαίτερη. Εκείνο που θυμάμαι έντονα ήταν ότι οι πιστοί μουσουλμάνοι ήθελαν να κάνουν οι γιοι τους την περιτομή σε αυτό το τέμενος, ως πιο ιερό ίσως. Θυμάμαι τα μικρά αγοράκια, αρκετά στον αριθμό, ανεβασμένα σε άλογα με συνοδεία οργάνων να τα πηγαίνουν στον ιμάμη που τους έκανε την περιτομή. Ήταν όλα τους έντρομα και θεόχλωμα από την αγωνιά. Το Εγιούπ θεωρείται για τους μουσουλμάνους το τέταρτο πιο ιερό μέρος. Πρώτο η Μέκκα, δεύτερο δε θυμάμαι, τρίτο η Ιερουσαλήμ και τέταρτο το Εγιούπ. Τέλος πάντων, σε αυτό το μέρος είχε διαλέξει να μείνει ένας γάλλος, ο Pierre Loti, ο οποίος υπέφερε απο οριενταλισμό και ρομαντισμό. Καθόταν δηλαδή, χάζευε τη θέα και έγραφε κάτι δακρύβρεχτα μυθιστορήματα για τους ατυχείς έρωτες ενός γάλλου και μιας κύριας ντόπιας που όμως, κατά κακή τύχη και των δυο, ήταν περιορισμένη σε χαρέμι. Aziyade λεγόταν η δέσποινα των λογισμών του. Τώρα εκεί που ήταν το σπίτι του είναι το Cafe.

Σε τελείως άλλο σημείο είναι το δεύτερο μέρος που θέλω να σας περιγράψω. Στο τέρμα της λεωφόρου του Πέραν- σήμερα πια Istiklal-, καθώς κατηφορίζει ο δρόμος συναντάμε το Tunel. Το Τunel είναι ένα είδος Funiculaire, το οποίο είναι πολύ χρήσιμο αν θέλεις να ανέβεις από το Karakoy προς την Istiklal, γιατί αλλιώς σου βγαίνει η πίστη στην ανηφόρα. Εκεί που δημιουργείται μια πλατεϊτσα, που λέγεται πως αλλιώς Tunel Meidani, ακριβώς απέναντι από το Tunel, υπάρχει ένα παλιό κτίριο με μια στοά, ένα Passaji, αν μπείτε μέσα θα δείτε κάτι σαν τη στοά Σπυρομίλλιου στο κτίριο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, στην Αθήνα, τώρα πια Αttica, αλλά πολύ πιο μικρό. Εκεί λοιπόν είναι συγκεντρωμένα εστιατόρια και μπαράκια πολύ ατμοσφαιρικά και με καλό φαγητό. Νομίζω ότι όλα τα μαγαζιά ανήκουν σε μια επιχείρηση. Το τζαζ μπαρ, όταν πήγα εγώ, είχε μια τραγουδίστρια κοκκινομάλλα με πολύ καλή φωνή και εξαιρετική σκηνική παρουσία. Δεν ξέρω αν ακόμη τραγουδά εκεί. Δε θυμάμαι πως το λέγανε το μέρος αλλά είναι πολύ εύκολο να φτάσετε εκεί να το βρείτε. Αν δεν το βρείτε, γιατι στην πρόσοψη δεν έχουν πινακίδες, ρωτήστε και το ξέρουν.

Μια χαρούμενη μεσημεριάτικη βόλτα είναι το Ortakoy. Στην πρώτη γέφυρα του Βοσπόρου, ακριβώς μετά το Ciragan Palace, είναι αυτό το πρώην προάστιο. Έχει χάζι να πάτε Κυριακή εκεί γιατί βγάζουν πάγκους και πουλάνε παλιά πράγματα, κάτι σα γιουσουρούμ. Τις άλλες μέρες έχει μόνο πάγκους με κοσμήματα. Πιο όμορφα όμως είναι να κάθεστε στην παραλιακή πλατειούλα και να πίνετε τον καφέ σας βλέποντας τα πλοία να περνούν. Και περνούν πολλά. Η κίνηση είναι απίστευτη. Αν θέλετε, παίρνετε και κάτι στο χέρι να φάτε, ένα γκοζλεμέ ή ένα λαχματζούν από τους άπειρους πάγκους που ετοιμάζουν street food. Όπου γκοζλεμέ είναι ένα είδος κρέπας με γέμιση από κιμά ή τυρί ή χορταρικά ή ανάμεικτη και λαχματζούν είναι ένα είδος τούρκικης πίτσας. Και τα δυο θεϊκά και πεντανόστιμα. Α, και μη ξεχάσετε να πιείτε χυμό ρόδι. Στύβουν παντού χυμούς φρέσκους. Και για να πείτε ότι είδατε και κάτι, μπείτε μέσα στο τζαμί που είναι κτισμένο πάνω στη θάλασσα. Τελείως αλλιώτικο από τα υπόλοιπα, πιο μικρό σε μέγεθος κομψό, ανάλαφρο, φωτεινό και έχεις την αίσθηση ότι είσαι μες τη θάλασσα, γιατί έχει τεράστια παράθυρα από τα οποία φαίνεται η θάλασσα. Εκεί δίπλα είναι και η εκκλησία του Αγίου Φωκά, αν δεν κάνω λάθος, αλλά, όσες φορές και αν πήγα, τη βρήκα πάντα κλειδωμένη. Εσείς ίσως είστε πιο τυχεροί…».

Συμπληρώσεις δικές μου προς βοήθεια:

* Μονή της Χώρας ή του Σωτήρος Χριστού = Kariye Camii (βλ. εδώ).

* Μονή Παντοκράτορος = Zeyrek Camii (βλ. εδώ).

* Εστιατόριο «Pandeli» στην Αιγυπτιακή Αγορά: προσωπικά το θεωρώ όχι πολύ καλή επιλογή, αν λάβουμε υπόψη τη σχέση ποιότητας-τιμής. Είναι πολύ «τουριστικό» υπό την έννοια ότι έχει χάσει την αυθεντικότητά του. Ωστόσο, είναι ένα «must» για την Πόλη, που πρέπει να το επισκεφτείς. Εχει ανοίξει και … αθηναϊκό παράρτημα (Πεντέλης 3, Κηφισιά, Τηλ: 2108080787).

* Eyüp: βλ. εδώ και εδώ.

* Πιέρ Λοτί: βλ. εδώ.

* Η στοά για την οποία κάνει λόγο η Ερση στην Πλατεία Τουνέλ, στο τέλος της Ιστικλάλ, είναι η σκεπαστή εσωτερική στοά-κήπος Tünel Geçidi, με διάφορα καταστήματα και καφέ. Μόλις τη διασχίσεις, βγαίνεις στη γωνία των οδών General Yazgan και Sofyali. Η περιοχή ολόκληρη είναι σαν μία κρυμμένη γειτονιά στην καρδιά της Πόλης και θυμίζει πολύ τον κοσμοπολιτισμό του περασμένου αιώνα.

* Αγιος Φωκάς Μεσαχώρου (Αρχιεπισκοπή Κων/λης, Περιφέρεια Βοσπόρου: Aya Fokas Rum Ortodoks Kilisesi, Muallim Naci Cad.No. 76/1, Ortaköy).

Το τζαμί στην προκυμαία του Ορτάκιοϊ

Το τζαμί στην προκυμαία του Ορτάκιοϊ

* Το Τζαμί στο Ορτάκιοϊ είναι το λεγόμενο «Büyük Mecidiye Camii» ή «Grand Imperial Mosque of Sultan Abdülmecid» και είναι όντως εντυπωσιακό λόγω του νεο-μπαρόκ στυλ του: βλ. εδώ. Σε μία όμορφη ανάρτησή του, ο φίλος ο Αγγελής  το ονομάζει «μπιμπελό» και όντως έτσι είναι!

~ από Ταξιδιώτης στο Οκτωβρίου 16, 2008.

Ένα Σχόλιο to “Περί κουζίνας και άλλων τινών…”

  1. […] αυτά, έχεις διαβάσει και στο “Εις την Πόλιν” (Dervis, Pandeli κλπ) Ξεχώρισα την πρότασή του για το, όπως αναφέρει, […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: