Τα Σεπτεμβριανά: μία πληγή της Πόλης…

Από την εκπομπή «Φάκελοι»

Σε συνέχεια παλιότερης ανάρτησής μου (βλ. εδώ), διάβασα στην εφημερίδα «Κόσμος του Επενδυτή» (στο φύλλο της 6/9 τ.έ.) ένα δισέλιδο άρθρο του Νικόλαου Ουζούνογλου, καθηγητή του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου, για την επέτειο των Σεπτεμβριανών της Πόλης, τη νύχτα του μεγάλου τρόμου, όπως την αναφέρει η εφημερίδα, με τίτλο «Το φάντασμα του ’55 στοιχειώνει ακόμη την Τουρκία«. Το αναδημοσιεύω ολόκληρο γιατί έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον:

«Ο φαύλος κύκλος της Ιστορίας συνδέει απροσδόκητα τη σύγχρονη παραστρατιωτική οργάνωση Εργκένεκον με το πογκρόμ εις βάρος του ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης πριν από 53 χρόνια: Eνώ η ύπαρξη και η δράση της οργάνωσης Εργκένεκον ήταν γνωστή εδώ και δέκα χρόνια, η δίωξη των στελεχών της από την αστυνομία, που πλέον βρίσκεται εκτός ελέγχου του ‘βαθέος κράτους’, άρχισε μόλις πρόσφατα. Οι συλλήψεις στελεχών της Εργκένεκον έχουν επιταχυνθεί τους τελευταίους έξι μήνες, ως αντίβαρο από την κυβέρνηση του κ. Ρ. Τ. Ερντογάν, λόγω του δικαστικού πραξικοπήματος που επιχειρήθηκε μέσω του συνταγματικού δικαστηρίου από το κεμαλικό κατεστημένο. Οι εξελίξεις από τις αρχές του παρελθόντος Ιουλίου υπήρξαν ραγδαίες, αν λάβει κανείς υπόψη ότι στις 5/7/08 έγινε για πρώτη φορά στην Ιστορία της Τουρκίας η σύλληψη δύο απόστρατων αντιστράτηγων που είχαν μεγάλη ισχύ. Πλήθος δημοσιευμάτων στον Τύπο δείχνουν ότι η Εργκένεκον αποτελεί συνέχεια παρόμοιων οργανώσεων, όπως η Επιτροπή Ένωσης και Προόδου (Νεοτούρκων) και η μυστική τους υπηρεσία, Τεσκιλάτι Μαχσουσά, που έχουν καθορίσει την πορεία της χώρας τα τελευταία 100 χρόνια.

Η Επιτροπή Ένωσης και Προόδου κατέλαβε την εξουσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με στρατιωτικό πραξικόπημα που εκδηλώθηκε στη Θεσσαλονίκη ακριβώς πριν από 100 χρόνια, το καλοκαίρι του 1908. Η σύγχρονη Ιστορία της Τουρκίας μπορεί να γίνει κατανοητή εφόσον κανείς καταλάβει τους μηχανισμούς δράσης του μακρόπνοου παρακρατικού συστήματος, που τα τελευταία χρόνια έχει πάρει το όνομα ‘βαθύ κράτος’. Σε πρόσφατη δημοσίευση της εφημερίδας ‘Radikal’ στις 12/8/08, παρουσιάστηκε η στενή σχέση μεταξύ της Οργάνωσης Εργκένεκον και της Διεύθυνσης Ανορθόδοξου Πολέμου του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων. Αρκετά, στελέχη της Εργκένεκον αποδεικνύεται ότι είχαν εργαστεί στην κεντρική υπηρεσία και τα παραρτήματα της Διεύθυνσης Ανορθόδοξου Πολέμου, που ιδρύθηκε το 1952 με την καθοδήγηση των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ, με την ονομασία ‘Επιτροπή Προετοιμασίας Επιστράτευσης’. Η Διεύθυνση Ανορθόδοξου Πολέμου της Τουρκίας για πολλές δεκαετίες υπήρξε υπό τη διοίκηση του στρατηγού Σάμπρι Γιρμιμπέσογλου, με πολλαπλή δράση εντός και εκτός της Τουρκίας και ειδικά στην Κύπρο – αρχίζοντας από το 1953. Ο Γιρμιμπέσογλου σε μια αποκαλυπτική συνέντευξή του στον δημοσιογράφο Φατίχ Γκουλάπογλου το 1991 είχε δηλώσει ότι ‘τα γεγονότα της 6-7 Σεπτεμβρίου 1955 υπήρξαν μια μεγαλειώδης πράξη ειδικού πολέμου που είχε απόλυτη επιτυχία’. Η αποκαλυπτική αυτή δήλωση ξεκαθάρισε το νέφος γύρω από τα Σεπτεμβριανά, καθ’ όσον η επίσημη θέση του τουρκικού κράτους από το 1960 ήταν να ρίξει όλη την ευθύνη στην κυβέρνηση Μεντερές, ο οποίος ανατράπηκε το 1960 από τους στρατιωτικούς και στη συνέχεια -ύστερα από μια παρωδία σειράς δικών- στη νήσο Πλάτη καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε για άλλα πολιτικά αδικήματα – όχι όμως για αυτά των Σεπτεμβριανών. Μεταξύ των συλληφθέντων στην υπόθεση Εργκένεκον είναι ο απόστρατος ταγματάρχης Φικρέτ Εμέκ, ο οποίος υπήρξε στενός συνεργάτης του στρατηγού Γιρμιμπέσογλου και είχε πλούσια παραστρατιωτική δράση στις περιοχές Καρς, Μούγλα και Μανίσα (Μαγνησίας). Στην οικία της μητέρας του ίδιου βρέθηκαν εκρηκτικά μεγάλης ποσότητας. Το 2.500 σελίδων κατηγορητήριο που έχει συνταχθεί από τον εισαγγελέα Ζεκεριά Οζ αναφέρει την ανάμειξη ατόμων που εμπλέκονται σε παλιές υποθέσεις που έχουν ομοιότητες με τα Σεπτεμβριανά, όπως, π.χ., τα γεγονότα κατά των Αλεβιτών στη συνοικία Γκαζί το 1995, τα πολύνεκρα επεισόδια στην πλατεία Ταξίμ της 1ης Μαΐου 1977. Το τουρκικό κράτος από την επόμενη μέρα της επανασύστασής του το 1923 συνέχισε τις πολιτικές διώξεων κατά των μειονοτήτων, που είχαν κορυφωθεί την περίοδο 1914-23. Ειδικότερα μετά το 1950, όταν μεσουρανούσε ‘η ελληνοτουρκική φιλία’, άρχισε να τίθεται σε εφαρμογή το τελικό στάδιο του αφανισμού του εναπομείναντος ελληνισμού της Τουρκίας στην Κωνσταντινούπολη και στα νησιά Ίμβρος και Τένεδος. Η έρευνα από σοβαρούς ιστορικούς, όπως ο καθηγητής Σπύρος Βρυώνης και η δρ. Ντιλέκ Γκιουβέν, αποδεικνύει με βάση τα αρχεία ότι η σχεδίαση της αλυσίδας των γεγονότων Σεπτεμβριανών, απελάσεων του 1964 και του προγράμματος «διάλυσης» του ελληνισμού της Ίμβρου και της Τενέδου είχε ελάχιστη σχέση με την ελληνοτουρκική διαφορά στο θέμα της Κύπρου. Η ανάμειξη της Τουρκίας στο κυπριακό ζήτημα με μεθοδεύσεις της Μ. Βρετανίας αποτέλεσε μια καλή αφορμή για την έναρξη της εφαρμογής του σχεδίου.

Οι μηχανισμοί του επίσημου κράτους και παρακράτους άρχισαν την προετοιμασία της νύκτας τρόμου των Σεπτεμβριανών από τα μέσα του 1953. Η συστηματική προπαγάνδα του Τύπου με την πρωτοπορία της εφημερίδας ‘Χουριέτ’, η κινητοποίηση εθνικιστικών οργανώσεων φοιτητών και συνδικάτων υπό την καθοδήγηση των αρμοδίων του ανορθόδοξου πολέμου ετοιμάζουν όλη την επιχείρηση με εξαιρετική προσοχή. Το σύνθημα έναρξης των επιθέσεων δίνεται με την τοποθέτηση ψευτοβόμβας από πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών στην οικία του Μ. Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη. Πριν φθάσει η είδηση στην Κωνσταντινούπολη έχει τυπωθεί η εφημερίδα ‘Ιστανμπούλ Εξπρές’ σε 200.000 φύλλα – συνήθως τυπωνόταν σε 5.000 φύλλα. Το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955 τα τάγματα εφόδου είναι έτοιμα και αρχίζουν τις επιθέσεις σε ελληνικά ιδρύματα, ναούς, καταστήματα, νεκροταφεία, σχολεία και σε μεγάλη κλίμακα σε σπίτια. Ο αριθμός των νεκρών υπερβαίνει τους 30, ενώ ο αριθμός των Ελληνίδων που έχουν βιαστεί είναι 300. Το μέγεθος των καταστροφών είναι τρομακτικό και υπερβαίνει το 1 δισ. δολάρια της εποχής, παρ’ όλο που είναι αδύνατο να εκτιμηθεί η αξία μνημείων πολιτισμού που χάθηκαν. Στόχοι των επιθέσεων και καταστροφών υπήρξαν και η αρμενική και η εβραϊκή μειονότητα. Τα επεισόδια συνεχίζονταν όλη τη νύκτα της 6ης προς 7 Σεπτεμβρίου 1955 και αρχίζουν να μειώνονται με την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου ξημερώματα της 7/9/1955.

Η λεπτομερής ανάλυση των γεγονότων δίνεται ευρύτατα στη βιβλιογραφία, την οποία μπορεί να συμβουλευτούν οι ενδιαφερόμενοι, όπως το μνημειώδες έργου του ιστορικού Σπύρου Βρυώνη «Ο μηχανισμός της καταστροφής». Η φωτογράφηση των γεγονότων από τον Κωνσταντινουπολίτη Δημήτριο Καλούμενο και η φυγάδευση των φωτογραφιών στην Ελλάδα από τον δημοσιογράφο Γεώργιο Καράγιωργα αποτρέπουν τη συγκάλυψη των γεγονότων.

Τις σκοτεινές πλευρές της προετοιμασίας και εκτέλεσης των Σεπτεμβριανών καθώς και των μηχανισμών του Ανορθόδοξου Πολέμου, μπορούν να φωτίσουν μόνο κάποια ‘κραχτά’ ιστορικά δεδομένα:
■ Για ποιον λόγο αθωώθηκαν το 1960 στη δίκη της Πλάτης όλοι οι πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας που είχαν πραγματοποιήσει την προβοκάτσια τοποθέτησης «βόμβας» στην οικία του Μουσταφά Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη;
■ Για ποιον λόγο στις πρώτες ανακοινώσεις της χούντας του 1960 αναφερόταν ως βασική αιτία του πραξικοπήματος το γεγονός των Σεπτεμβριανών;
■ Η αποτελεσματικότητα της καταστροφής των ιδρυμάτων, ναών, προσκυνημάτων, καταστημάτων και οικιών της ελληνικής κοινότητας και των άλλων μειονοτήτων δείχνει μια άρτια επιχειρησιακή οργάνωση, που δεν μπορεί να είχε αναληφθεί μόνο από πολιτικές οργανώσεις, όπως, π.χ., οι εθνικιστικές φοιτητικές οργανώσεις ή το κυβερνών Δημοκρατικό Κόμμα.
■ Γιατί αμέσως μετά τα Σεπτεμβριανά συνελήφθηκαν ως υπαίτιοι 50 προοδευτικοί Τούρκοι διανοούμενοι, που είχαν φακελωθεί ως εγκέφαλοι της κομμουνιστικής απειλής που υποτίθεται είχε να αντιμετωπίσει η Επιτροπή Προετοιμασίας Επιστράτευσης; Σημειώνεται ότι τις μέρες εκείνες υπήρχε η παρουσία όλων των αρχηγών μυστικών υπηρεσιών και αστυνομικών δυτικών χωρών στην Κωνσταντινούπολη, όπως ο αρχηγός της CIA Allen Welsh Dulles, σε διεθνές συνέδριο.

Η εξέταση και ανάλυση των Σεπτεμβριανών ως μεμονωμένου γεγονότος δεν μπορεί να αποκαλύψει τους μηχανισμούς που γεννούν τέτοιου τύπου πράξεις κατά μειονοτήτων. Η ανάλυση θα πρέπει να γίνει στα πλαίσια των διαδικασιών ‘Μηχανικής Εθνοτήτων (Ethnic Engineering)’ που αποσκοπούν στη βίαια αλλαγή της εθνικής σύνθεσης πληθυσμού γεωγραφικών περιοχών. Ο εικοστός αιώνας έχει δει πλήθος τέτοιων πράξεων ‘Μηχανικής Εθνοτήτων’, όπως εκ μέρους της ναζιστικής Γερμανίας σε όλη την Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και από το σταλινικό καθεστώς για πολλές δεκαετίες. Ωστόσο, οι πρώτοι εκτελεστές της ‘Μηχανικής Εθνοτήτων’ υπήρξαν τα στελέχη του σωματείου-επιτροπής της Ένωσης και Προόδου την περίοδο 1914-18. Η κατανόηση των Σεπτεμβριανών μπορεί να γίνει μόνο αν εξετάσει κανείς την αλυσίδα των παρόμοιων γεγονότων πριν και μετά. Η ιστορική έρευνα, πρωτίστως από Τούρκους ερευνητές, αποδεικνύει τους μηχανισμούς αυτούς που ξεκίνησαν από την Επιτροπή Ένωσης και Προόδου την περίοδο 1914-18. Πολλοί διαπρεπείς Τούρκοι δημοσιογράφοι τονίζουν το πρόβλημα ότι η ίδια νοοτροπία διοικεί ακόμα και σήμερα τη χώρα σε μεγάλο βαθμό. Το πρόσφατο έργο του διαπρεπούς Τούρκου ιστορικού Φουάτ Ντουντάρ με τίτλο ‘Modern Turkiye’nin Sifresi’ (Ο κώδικας της σύγχρονης Τουρκίας) αναλύει με μαθηματική ακρίβεια την όλη διαδικασία του προγράμματος εθνοκάθαρσης που εφαρμόστηκε την περίοδο αυτή, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με βάση τα επίσημα οθωμανικά αρχεία.

Η εξέταση γεγονότων παρόμοιων με τα Σεπτεμβριανά, όπως τα γεγονότα στο Τσόρουμ και το Μάρας τη δεκαετία του 1970-80, αλλά ακόμα και το 1993 στη Σεβάστεια κατά των αλεβιτών, δείχνει τη συνέχιση της ίδιας νοοτροπίας της ανοχής απέναντι στη δράση του παρακράτους από την επίσημη πολιτεία. Παρουσιάζει ενδιαφέρον η αποκάλυψη στην επέτειο των 15 ετών από τα γεγονότα της Σεβάστειας (1993) ότι τα περισσότερα θύματα κατά την πυρπόληση του ξενοδοχείου ‘Μαντιμάκ’ ήταν οι αριστεροί διανοούμενοι, που είχαν συλληφθεί από τον στρατό μετά τα γεγονότα των Σεπτεμβριανών.

Υπάρχουν ελπίδες πραγματικού εκδημοκρατισμού; Όλες οι χώρες, ουδεμίας εξαιρούμενης, έχουν στο παρελθόν τους περιόδους με γεγονότα που δεν θα ήθελαν να έχουν συμβεί ποτέ. Στις περισσότερες, όμως, χώρες έρχεται κάποια στιγμή η κριτική ανάλυση του παρελθόντος, η μεταμέλεια και η επικράτηση δημοκρατικών θεσμών, που βελτιώνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που ιδρύθηκε το 1950 πάνω στα ερείπια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έχει παίξει σημαντικό ρόλο και η Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και όχι στον βαθμό που θα περίμεναν οι ευρωπαϊκοί λαοί, έχει συμβάλει στη βελτίωση του σεβασμού των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων. Στην περίπτωση, όμως, της Τουρκίας, η πρόοδος που έχει σημειωθεί είναι σχεδόν ανύπαρκτη και σε ορισμένους τομείς σε σοβαρό βαθμό προς την αρνητική κατεύθυνση. Ο παράγοντας που επιδρά αρνητικά στην επίτευξη ουσιαστικής προόδου είναι η ανοχή, με το πρόσχημα ότι η επιμονή για τον σεβασμό των μειονοτικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων θα εξαγριώσει τους κυβερνώντες της Τουρκίας ή ακόμα θα απομακρύνει τη χώρα από τη Δύση, με τη δήθεν επικράτηση ενός θρησκευτικού καθεστώτος τύπου Ιράν. Τα επιχειρήματα αυτά για πολλές δεκαετίες έχουν συμβάλει εξαιρετικά αρνητικά στην πρόοδο της δημοκρατίας στην Τουρκία, με συνέπεια αυτή να βρίσκεται συνέχεια σε εσωτερική κρίση. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό από τις ηγεσίες της Τουρκίας ότι δεν υπάρχει κάποιος ειδικός τρόπος πορείας προς την Ευρώπη, παρά μόνον ο απόλυτος σεβασμός όλων των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μειονοτήτων και των πολιτών της. Η υιοθέτηση αυτής της αρχής μπορεί να οδηγήσει στην υπέρβαση των σοβαρών εσωτερικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Τουρκία. Προϋπόθεση για αυτό είναι η αναγνώριση των σφαλμάτων του παρελθόντος, η ουσιαστική μεταμέλεια, η διατύπωση επίσημης συγγνώμης προς τα θύματα, η υπόσχεση να μη διαπραχθούν τα ίδια ποτέ στο μέλλον και στον βαθμό του δυνατού η αποκατάσταση των θυμάτων».

Δες εδώ και τη γνώμη ενός επιφανούς τούρκου δημοσιογράφου, του Μεχμέτ Αλί Μπιράντ, για τα γεγονότα αυτά.

Και εδώ, τα Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου για τα Σεπτεμβριανά που οργάνωσε η Ομοσπονδία Κων-πολιτών στις 13/9/08, στην Αθήνα.

~ από Ταξιδιώτης στο Σεπτεμβρίου 15, 2008.

Ένα Σχόλιο to “Τα Σεπτεμβριανά: μία πληγή της Πόλης…”

  1. […] σου έχω μιλήσει πολλλές φορές: εδώ και εδώ και εδώ, προσπαθώντας πάντοτε να κρατήσω μία “γραμμή”: δεν […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: